İmam Yûsuf b. Abdilhâdî el-Hanbelî (rahimehullah) külliyatından [6] numarayla kaydedilen «Tezkiretü’l-Huffâz ve Tebsıratü’l-İkzâz: “Fîhi esmâ’ ve vefeyâtü 950 hâfizen min huffâzi’s-sünneti’n-nebeviyye”» adlı eserin müellifi: İmam Yûsuf b. Hasan b. Abdilhâdî el-Makdisî ed-Dımaşkî el-Hanbelî (h. 841–909). Allah Teâlâ ona rahmet eylesin. Eser, Nûrüddîn Tâlib nezâretinde mütehassıs muhakkiklerden müteşekkil bir heyet tarafından tahkik edilmiştir (Dârü’n-Nevâdir).
تذكرة الحفاظ وتبصرة الأيقاظمجموعة مؤلفات الإمام يوسف بن عبد الهادي الحنبلي رحمه الله[٦] «تذكرة الحفاظ وتبصرة الأيقاظ "فيه أسماء ووفيات ٩٥٠ حافظا من حفاظ السنة النبوية"» تأليفالإمام يوسف بن حسن بن عبد الهادي المقدسي الدمشقي الحنبليالمولود سنة ٨٤١ هـ - والمتوفى سنة ٩٠٩ هـرحمه الله تعالى بعنايةلجنة مختصة من المحققين بإشرافنور الدين طالب دار النوادر
Rahmân ve Rahîm olan Allah'ın adıyla.
بسم الله الرحمن الرحيم
«تَذْكِرَةُ الْحُفَّاظِ وَتَبْصِرَةُ الأَيْقَاظِ» → «Tezkiretü'l-Huffâz ve Tebsıratü'l-Eykâz»
«تَذْكِرَةُ الْحُفَّاظِ وَتَبْصِرَةُ الأَيْقَاظِ»
Tüm hakları saklıdır. Birinci baskı, 1432 H. - 2011 M.
ISBN: 8-17-418-9933-978 lSBN
Dâru'n-Nevâdir: Suriye - Lübnan - Kuveyt.
Müessesetü Dâri'n-Nevâdir M.F. - Suriye; Dâru'n-Nevâdir el-Lübnâniyye Şirketi Ş.M.M. - Lübnan; Dâru'n-Nevâdir el-Kuveytiyye Şirketi Z.M.M. - Kuveyt.
Adresler:
Suriye - Şam - P.K.: 34306 - Tel: 2227001 - Faks: 2227011 (0096311)
Lübnan - Beyrut - P.K.: 14/5180 - Tel: 652528 - Faks: 652529 (009611)
Kuveyt - es-Sâlihiyye - Bürcü's-Sehâb - P.K.: 4316 Havlî - Posta Kodu: 32046 - Tel: 22273725 - Faks: 22273726 (00965)
www.daralnawader.com - info@daralnawader.com
Kuruluş yılı: 1426 H. - 2006 M. Nûrüddîn Tâlib, Genel Müdür ve İcra Kurulu Başkanı.
جَمِيعُ الحُقُوقِ مَحْفُوظَةالطَّبْعَةُ الأُولَى١٤٣٢ هـ - ٢٠١١ م ردمك: ٨ - ١٧ - ٤١٨ - ٩٩٣٣ - ٩٧٨ lSBN دَار النَّوَادِرسورية - لبنان - الكويتمُؤسَّسَة دَار النَّوَادِر م. ف - سُورية * شَرِكَة دَار النَّوَادِر الُّلبْنَانِيَّة ش. م. م - لُبْنَان * شَرِكَة دَار النَّوادِرِ الكُوَيْتِيَةٍ ذ. م. م - الكُوَيْتسورية - دمشق - ص. ب: ٣٤٣٠٦ - هاتف: ٢٢٢٧٠٠١ - فاكس: ٢٢٢٧٠١١ (٠٠٩٦٣١١)لبنان - بيروت - ص. ب: ١٤/ ٥١٨٠ - هاتف: ٦٥٢٥٢٨ - فاكس: ٦٥٢٥٢٩ (٠٠٩٦١١)الكويت - الصالحية - برج السحاب - ص. ب: ٤٣١٦ حولي - الرمز البريدي: ٣٢٠٤٦هاتف: ٢٢٢٧٣٧٢٥ - فاكس: ٢٢٢٧٣٧٢٦ (٠٠٩٦٥)www.daralnawader.com - info@daralnawader.comأسَّسَهَا سَنَة: ١٤٢٦ هـ - ٢٠٠٦ م نُورُ الدِّيْن طَالِب المُدِير العَام وَالرَّئيس التَّنفيذي
Bismillâhirrahmânirrahîm. Tahkîk Mukaddimesi. Şüphesiz hamd, yalnızca Allah'a mahsustur. O'na hamd eder, O'ndan yardım diler ve O'ndan mağfiret talep ederiz. Nefislerimizin şerrinden ve amellerimizin kötülüklerinden Allah'a sığınırız. Allah kimi hidayete erdirirse, onu saptıracak yoktur; kimi de saptırırsa, onu hidayete erdirecek yoktur. Şehâdet ederim ki, Allah'tan başka ilâh yoktur ve yine şehâdet ederim ki Muhammed (s.a.v.) O'nun kulu ve rasûlüdür.
Emmâ ba‘d: Muhakkak ki Allah azze ve celle, ehl-i hadisi dinin bekçileri kılmış ve onların sağlam şeriata sarılmaları, sahâbe ve tâbiînin izlerini takip etmeleri sebebiyle, inatçıların hilesini onlardan uzaklaştırmıştır. Onların işi, eserleri (hadisleri) muhafaza etmek, çölleri ve kırları aşmak, kırları ve denizleri katetmek suretiyle Resûl-i Mustafâ'nın (s.a.v.) şeriat olarak getirdiklerini iktibas etmektir. Ne bir re'ye ne de bir hevâya yönelerek ondan ayrılmazlar. O'nun şeriatını söz ve fiil olarak kabul etmişler, sünnetini ezber ve nakil yoluyla korumuşlardır. Nihayet bununla onun (dinin) aslını sağlamlaştırmışlar ve ona en lâyık ve ehil kimseler olmuşlardır. Nice mülhid (dinsiz), şeriata ondan olmayan şeyleri karıştırmak ister; Allah teâlâ ise ehl-i hadis vasıtasıyla şeriatı bundan korur. İşte onlar dinin rükünlerinin muhafızları, emir ve işlerinin kaimleridir. Onun savunulmasından yüz çevrilirse, onun uğrunda onlar mücadele ederler. {İşte onlar Allah'ın hizbidir. Biliniz ki, Allah'ın hizbi muhakkak felâha erenlerdir.} [Mücâdele: 22] (1)
(1) Hatîb el-Bağdâdî'nin 'Şerefu Ashâbi'l-Hadîs' (s. 10) adlı eserinin mukaddimesinden.
بسم الله الرحمن الرحيم مقدمة التحقيقإنَّ الحمدَ للهِ نحمدُهُ ونستعينُهُ ونستغفرُهُ، ونعوذُ باللهِ من شُرورِ أنفسِنا وسيئاتِ أعمالنا، مَنْ يَهْدِهِ اللهُ فلا مُضِلَّ له، ومَنْ يُضْلِلْ فلا هاديَ له، وأشهدُ أن لا إله إلا اللهُ، وأشهد أنَّ محمداً عبدُه ورسولُه.أمّا بعد:فإنَّ الله عز وجل قد جعلَ أهل الحديثِ حُرَّاسَ الدِّينِ، وصَرَفَ عنهم كيد المعاندين، لتمسُّكهم بالشرع المتين، واقتفائهم آثارَ الصحابةِ والتَّابعين، فشأنُهم حفظُ الآثار، وقَطْعُ المفاوِز والقِفَار، وركوبُ البراري والبحار في اقتباس ما شَرَعَ الرسولُ المصطفى، لا يُعَرِّجون عنه إلى رأي ولا هوى، قَبِلوا شريعتَه قولًا وفعلاً، وحَرَسوا سنتَه حفظاً ونقلاً، حَتَّى ثَبَّتُوا بذلك أصلَها، وكانوا أحقَّ بها وأهلَها، وكم مِنْ مُلْحد يَرُومُ أن يَخْلِطَ بالشريعة ما ليس منها، واللهُ تعالى يَذُبُّ بأصحاب الحديث عنها، فَهُم الحفاظُ لأركانها، والقوَّامون بأمرها وشَانِها، إذا صُدِفَ عن الدفاع عنها فهم دونَها يُناضلون، {أُولَئِكَ حِزْبُ اللهِ أَلَا إِنَّ حِزْبَ اللهِ هُمُ الْمُفْلِحُونَ} [المجادلة: ٢٢] (١).(١) من مقدمة الخطيب البغدادي في كتابه: "شرف أصحاب الحديث" (ص: ١٠).
Âlimler, mekân ve zaman farklılıklarına rağmen o sağlam hâfızların isimlerini müstakil eserlerde kaydetmişlerdir. Bunlardan biri, İmam İbnü'l-Cevzî'nin "el-Hassü alâ Hıfzı'l-İlm ve Zikri Kibâri'l-Huffâz" adlı kitabı; bir diğeri, Hâfız Zehebî'nin, kendisinden önce benzeri görülmemiş, sonra da dengi yazılmamış olan "Tezkiretü'l-Huffâz"ı; yine Hâfız Süyûtî'nin "Tabakâtü'l-Huffâz"ıdır. Bu âlimler, söz konusu eserlerinde, o hafızların Resûlullah'ın (s.a.v.) hadisini ezberlediklerini, zabtettiklerini, emânet ve ihlâsla edâ ettiklerini, gecelerini hıfz, fehm ve müzâkere ile nasıl geçirdiklerini, bunu itkān ve taharrî ile yaptıklarını beyan etmişlerdir.
Ardından İmam Yûsuf b. Abdilhâdî gelmiş ve sahâbe devrinden (rıdvânullâhi aleyhim ecmaîn) kendi asrına kadar sünnet-i nebeviyye hafızlarının isimlerini ihtiva eden, muhtasar tarzda kapsamlı bir kitap telif etmek istemiştir. Bu kitapta hâfızın ismini, nesebini, künyesini, vefat yılını ve hangi âlimler tarafından "hâfız" olarak nitelendirildiğini zikretmiş; Hâfız Zehebî'nin "el-İber fî Haberi men Gaber" adlı eserine, onun Hüseynî tarafından yapılan zeyline, keza yine Zehebî'ye ait "el-Kâşif" ve "et-Tezhîb"e, ayrıca İmam İbnü'l-Cevzî, İbn Nâsırüddîn ed-Dımeşkī ve diğerlerinin ifadelerine dayanmıştır. Böylece bin civarında hâfızın ismini bir araya getirmiş ve bu eser, sünnet-i nebeviyye huffâzının isimlerini bilmek isteyen ehl-i ilim için hakikaten bir tezkire niteliği kazanmıştır.
* * *
Bu kitabın benzersiz yazma nüshası, Allah Teâlâ'nın lutfuyla tespit edilmiş olup, Dâru'l-Kütübi'z-Zâhiriyye'de muhafaza edilen bu nüshadır.
وقد دوَّنَ لنا العلماءُ أسماءَ أولئك الحفاظِ الأوتادِ على اختلاف أمكنتهم وأزمانهم في مؤلَّفاتٍ مستقلَّة، كان منها كتاب الإمام ابنِ الجوزي الموسوم بـ "الحث على حفظ العلم وذكر كبار الحفاظ"، وكتاب الحافظ الذهبي "تذكرة الحفاظ" الذي لم يُعهد له مثالٌ سابق، ولا نظيرٌ لاحق، وكذا الحافظ السيوطي في "طبقات الحفاظ"، وقد بيَّنوا فيها حِفْظَ أولئك العلماءِ لحديثِ رسولِ الله صلى الله عليه وسلم، وضَبْطَهم وأداءَهم بأمانةٍ وإخلاصٍ، وكيف سهروا لياليهم في الحفظ والفَهْم والمُذاكرةِ، مع الإتقانِ والتحرِّي فيه.ثم جاء الإمامُ يوسفُ بنُ عبد الهادي، فأراد أن يصنِّفَ كتابًا جامعًا لأسماء حفظة السنة النبوية بدءًا من عصر الصحابة -رضوان الله عليهم أجمعين- إلى عصره، على جهة الاختصار، ذاكرًا اسمَ الحافظِ ونسبَه وكنيتَه، وسنةَ وفاتِه، ومَنْ نَعَتَه بالحافظ من العلماء، معتمدًا على كلام الحافظ الذهبي في كتابه: "العبر في خبر من غبر"، وذيله للحسيني، ثم "الكاشف" و"التذهيب" كلاهما للذهبي أيضًا، ثم على كلام الإمامِ ابن الجوزي، وابنِ ناصر الدِّين الدِّمشقي، وغيرهم، فقارَبَ ما جَمَعَهُ الألفَ حافظٍ، فكان بحقٍّ تذكرةً لأهل العلم بأسماء حُفَّاظ السنة النبوية.* * *هذا وقد تمَّ -بفضل الله تعالى- الوقوف على النسخة الخطية الفريدة لهذا الكتاب، وهي النسخة المحفوظة بدار الكتب الظاهرية
Şam'da, (4543) numarası altında bulunan bu nüsha, şeklinin garipliği, okunmasının güçlüğü ve harekelerinin azlığıyla bilinen müellifin hattıyla [yazılmış] olup altmış varaktan ibarettir.* * ** İşbu kitabın tahkîki ise şu plan dâhilinde gerçekleştirilmiştir:
1- Mezkûr yazma nüsha esas alınarak asıl metnin modern imlâ kurallarına ve yazılış şekline göre istinsah edilmesi.
2- Metnin sıhhat ve selâmetinden emin olmak için istinsah edilenin yazma nüsha ile mukabele edilmesi.
3- Müellif (rahimehullah)'ın İbnü'l-Cevzî'nin "Kitâbü'l-Huffâz"ı, ez-Zehebî'ye ait olan "el-İber fî Haberi Men Ğaber", "et-Tezhîb" ve "el-Kâşif" (ki bu üçü de ez-Zehebî'nindir) adlı eserlerden nakilde bulunurken dayandığı kaynakların belgelenmesi; ardından bu belgelemeye, el-Mizzî'nin "Tehzîbü'l-Kemâl"i, el-Hâfız İbn Hacer'in "Tehzîbü't-Tehzîb" ve "Takrîbü't-Tehzîb"i (eğer râvi Kütüb-i Sitte râvilerinden ise) ile yine ez-Zehebî'nin "Tezkiretü'l-Huffâz" ve "Siyeru A'lâmi'n-Nübelâ"ı, es-Suyûtî'nin "Tabakâtü'l-Huffâz"ı, İbn Hacer'in "ed-Dürerü'l-Kâmine"si ve diğer eserlerden ilaveler yapılması.
4- Müellife dair kısa bir biyografi [hal tercümesi] ve kitap hakkında muhtasar bir takdim içeren bir önsözün yazılması.
İşte böyle. Allah, Peygamberimiz Muhammed'e, âline ve ashâbına salât ve selâm eylesin.
Nûrüddîn Tâlib tarafından tahrîr edilmiştir. 17 Safer 1432 H. / 22 Kânûn-ı Sânî 2011 M.
بدمشق تحت رقم (٤٥٤٣)، وهي بخط المؤلف المعروف بغرابة الشكل، وصعوبة القراءةِ، وقلة الإعجامِ، وتقع في ستين ورقة.* * ** هذا وقد تمَّ تحقيق هذا الكتاب وفق الخطة الآتية:١ - نسخُ الأصلِ المخطوط اعتمادًا على النسخة الخطية المشار إليها، وذلك بحسب رسم وقواعد الإملاء الحديثة.٢ - معارضة المنسوخِ بالمخطوط، للتأكد من صحة النَّص وسلامته.٣ - توثيق ما اعتمده المؤلِّفُ رحمه الله في النقل عن كتب "الحفاظ" لابن الجوزي، و"العبر في خبر مَنْ غَبر"، و"التَّذْهيب"، و"الكاشف" ثلاثتها للذهبي، ثم الإضافة إلى هذا التوثيق من كتب "تهذيب الكمال" للمِزِّي، و"تهذيب التهذيب"، و"تقريب التهذيب" للحافظ ابن حَجَر -إن كان الحافظُ مِنْ رُواة الكتب الستة-، وكذا من كتب: "تذكرة الحفاظ"، و"سير أعلام النبلاء" للذهبي، و"طبقات الحفاظ" للسُّيوطي، و"الدُّرر الكامنة" لابن حجر، وغيرها.٤ - كتابة مقدِّمة للكتاب مشتملةٍ على ترجمة مختصرة للمؤلف، وتَقْدمة موجزة عن الكتاب.هذا وصلَّى الله على نبينا محمد، وعلى آله وصحبه وسلَّم.حَرَّرُهنُورُ الدِّينْ طَالِبْ١٧ / صفر/ ١٤٣٢ هـ٢٢/ ١ / ٢٠١١ م
Müellifin hal tercümesi (1)*: İmam Yûsuf b. Hasan b. Ahmed b. Hasan b. Ahmed b. Abdilhâdî el-Makdisî aslen, Dımaşkî doğumlu, Hanbelî mezhebinden, "İbn Abdilhâdî" diye bilinen ve "İbnü'l-Mibred" lakaplı kişidir.
(841 H.) senesinin ilk günü doğdu. Maruf bir ilim muhitinde yetişti; babasından ve dedesinden fıkıh tahsil etti, onlardan hadis dinledi. Âlimlere ve sâlih zâtlara devamlı arkadaşlık etti; birçok âlimin yanında İbn Kudâme'nin "el-Mukni‘" adlı eserini ezberledi ve birçok şeyhten Sahîh-i Buhârî okudu.
(1) Hal tercümesi için bkz.:* "es-Suhubü'l-Vâbile" li İbn Humeyd (3/1166).* "en-Na‘tü'l-Ekmel" li'l-Ğazzî (s. 68).* "Şezerâtü'z-Zeheb" li İbnü'l-İmâd (8/43).* "Muhtasaru Tabakâti'l-Hanâbile" li'ş-Şıttî (s. 74).* "Fihrisü'l-Fehâris" li'l-Kettânî (2/1141).* "Mukaddimetü Semâri'l-Makâsıd" li'd-Doktor Es'ad Tallas.* "el-İmam Yûsuf b. Abdilhâdî el-Hanbelî ve Eseruhû fi'l-Fıkhi'l-İslâmî" li'd-Doktor Muhammed Osman Şubeyr.* "el-İmam Yûsuf b. Abdilhâdî ve Âsâruhu'l-Fıkhiyye" li'd-Doktor Safvet Abdilhâdî.
ترجمة المؤلف (١)* هو الإمام يوسف بن حسن بن أحمد بن حسن بن أحمد بن عبد الهادي المقدشي الأصل، الدمشقي المولد، الحنبلي المذهب، المعروف بـ: "ابن عبد الهادي"، والملقب بـ: "ابن المِبْرَد".*ولد سنة (٨٤١ هـ) في أول يوم منها، وقد نشأ في بيئة علمية معروفة، فتفقه على أبيه وجده، وسمع عليهما الحديث.وكان ملازماً للعلماء والصالحين؛ فحفظ "المقنع" لابن قدامة على عدد من العلماء، وقرأ على مشايخ كثر "صحيح البخاري"،(١) انظر ترجمته في:* "السحب الوابلة" لابن حميد (٣/ ١١٦٦).* "النعت الأكمل" للغزي (ص: ٦٨).* "شذرات الذهب" لابن العماد (٨/ ٤٣).* "مختصر طبقات الحنابلة" للشطي (ص: ٧٤).* "فهرس الفهارس" للكتاني (٢/ ١١٤١).* "مقدمة ثمار المقاصد" للدكتور أسعد طلس.* "الإمام يوسف بن عبد الهادي الحنبلي وأثره في الفقه الإسلامي" للدكتور محمد عثمان شبير.* "الإمام يوسف بن عبد الهادي وآثاره الفقهية" للدكتور صفوت عبد الهادي.
Ve "Müsnedü'l-Humeydî", "ed-Dârimî" ve diğerleri.* Hocalarından –ki kendilerinden okuyup ezberlediği– bazıları şunlardır: "el-İnsâf" sahibi Şeyh Alâüddîn el-Mardâvî; "el-Furû'" üzerine meşhur hâşiyenin sahibi Takıyyüddîn İbn Kündüs; Zeynüddîn Ebü'l-Ferec İbnü'l-Habbâl ve diğerleri.* Onun elinden, daha sonra büyük âlimler hâline gelen pek çok talebe yetişmiştir. Bunlar arasında İbn Tolun, Abdülkâdir en-Nu‘aymî ve diğerleri zikredilebilir.* Ehl-i ilimden bir cemaat kendisini övmüş, imamlık, hıfz ve itkan sıfatlarıyla tavsif etmişlerdir. Talebesi İbn Tolun onun hakkında şöyle demiştir: "O, Şeyh İmam, âlimlerin âlimi, muhaddis seyyâh, allâme fehhâme, âmil âlim, mütekin ve fazîletli bir zâttır." İbnü'l-İmâd ise: "O, imam bir allâme idi. Hadis ve fıkıh ilmi ona gâlip gelirdi. Nahiv, sarf ve tefsirde iştirak ederdi. Pek çok eseri vardır." demiştir. eş-Şıttî ise: "Ümmet onun takaddümü ve imamlığı üzerinde icmâ etmiş; eimme ise fazîleti ve celâleti konusunda ittifak hâlinde olmuştur." demiştir.* İmam İbn Abdilhâdî, İbn Tolun'un da belirttiği gibi, isimleri bir cildi bulan pek çok kitap bırakmıştır. Bu kitapların en önemlileri şunlardır: 1. "İmam Ahmed'in mezhebine göre fıkıh alanında Cem‘u'l-Cevâmi‘" – yetmiş üç cilttir, çoğu kayıptır. 2. "ed-Dürrü'n-Nakī fî Şerhi Elfâzi'l-Hırakī".
و"مسند الحميدي"، و"الدارمي"، وغيرها.* فمن مشايخه الذين قرأ وحفظ عليهم: الشيخ علاء الدين المرداوي صاحب "الإنصاف"، وتقي الدين ابن قندس صاحب الحاشية المشهورة على "الفروع"، وزين الدين أبو الفرج ابن الحبال، وغيرهم.* وقد تخرج على يديه جماعات من التلامذة؛ الذي صاروا فيما بعد أعلاماً كباراً؛ كـ: ابن طولون، وعبد القادر النعيمي، وغيرهما.* أثنى عليه جماعة من أهل العلم، ووصفوه بالإمامة والحفظ والإتقان:قال فيه تلميذه ابن طولون: "هو الشيخ الإمام، علم الأعلام، المحدث الرحالة، العلامة الفهامة، العالم العامل، المتقن الفاضل".وقال فيه ابن العماد: "كان إماماً علامة، يغلب عليه علم الحديث والفقه، ويشارك في النحو والتصريف والتفسير، وله مؤلفات كثيرة".وقال الشطي: "أجمعت الأمة على تقدمه وإمامته، وأطبقت الأئمة على فضله وجلالته".* ترك الإمام ابن عبد الهادي كتباً كثيرة بلغت أسماؤها مجلداً، كما قال ابن طولون، ومن أهم تلك الكتب:١ - "جمع الجوامع في الفقه على مذهب الإمام أحمد" في ثلاثة وسبعين مجلداً، غالبه مفقود.٢ - "الدر النقي في شرح ألفاظ الخرقي".
3. Fıkıh alanında "Müğni Zevi'l-Efhâm".
4. "Hidâyetü'l-İnsân ile'l-İstiğnâ bi'l-Kur'ân".
5. "İrşâdü's-Sâlik ilâ Menâkıbi Mâlik".
6. "ed-Dürrü'n-Nefîs fî Ashâbi Muhammed b. İdrîs".
7. "Mahzü's-Savâb fî Fedâili Emîri'l-Mü'minîn Ömer b. el-Hattâb".
8. "Zübdetü'l-Ulûm ve Sâhibü'l-Mantûk ve'l-Mefhûm".
9. "Zînetü'l-Arâis mine't-Tıraf ve'n-Nefâis".
Allah rahmet eylesin, Şam'ın Sâlihiye semtinde, Muharrem ayının on altıncı günü, h. 909 senesinde vefat etti; cenaze namazı Câmiu'l-Henâbile'de kılındı ve Kâsiyûn Dağı eteğine defnedildi. Allah rahmet eylesin ve râzı olsun.
٣ - "مغني ذوي الأفهام" في الفقه.٤ - "هداية الإنسان إلى الإستغناء بالقرآن".٥ - "إرشاد السالك إلى مناقب مالك".٦ - "الدر النفيس في أصحاب محمد بن إدريس".٧ - "محض الصواب في فضائل أمير المؤمنين عمر بن الخطاب".٨ - "زبد العلوم وصاحب المنطوق والمفهوم".٩ - "زينة العرائس من الطرف والنفائس".* توفي رحمه الله بصالحية دمشق، سادس عشر المحرم، من سنة تسع وتسع مئة، وصلي عليه بجامع الحنابلة، ودفن بسفح جبل قاسيون رحمه الله، ورضي عنه.
Yazma eserlerin sûretleri
صُوَر المَخْطُوْطَاتْ
Zâhiriyye Kütüphanesi'ndeki yazma nüshanın kapak görüntüsü
صورة غلاف النسخة الخطية للمكتبة الظاهرية
Zâhiriyye Kütüphanesi yazma nüshasının birinci levhasının sûreti.
صورة اللوحة الأولى من النسخة الخطية للمكتبة الظاهرية
Zâhiriyye Kütüphanesi'ndeki yazma nüshanın son varağının sureti.
صورة اللوحة الأخيرة من النسخة الخطية للمكتبة الظاهرية
«Tezkiretü’l-Huffâz ve Tabsıratü’l-Eykâz (İçinde Nebevî Sünnetin Hâfızlarından 950 Hâfızın İsim ve Vefat Tarihleri Vardır)» adlı eserin müellifi, İmam Yûsuf b. Hasan b. Abdülhâdî el-Makdisî ed-Dimeşkī el-Hanbelî’dir (841 hicrî doğum, 909 hicrî vefat — Allâh teâlâ rahmet eylesin). Eser, Nûruddin Tâlib’in nezâretinde, uzman bir tahkik heyeti tarafından yayıma hazırlanmıştır.
«تذكرة الحفاظ وتبصرة الأيقاظ "فيه أسماء ووفيات ٩٥٠ حافظا من حفاظ السنة النبوية"» تأليفالإمام يوسف بن حسن بن عبد الهادي المقدسي الدمشقي الحنبليالمولود سنة ٨٤١ هـ - والمتوفى سنة ٩٠٩ هـرحمه الله تعالى بعنايةلجنة مختصة من المحققين بإشرافنور الدين طالب