ed-Dâ ve'd-Devâ (İbn Kayyim el-Cevziyye · Dârü'l-Maʿrife Baskısı)

Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla. O’ndan yardım dileriz. Âlim efendiler, din imamları (Allah hepsinden razı olsun) ne buyururlar? Bir adam bir belâya mübtelâ olur ve bu belânın devam etmesi hâlinde dünyasını ve âhiretini ifsad edeceğini bilir; onu kendisinden defetmek için her yola başvurmuş, fakat belâ gitgide alevlenmekte ve şiddetlenmektedir. Bu belâyı defetmenin çaresi nedir? Onu gidermenin yolu nedir? Allah, mübtelâya yardım edene rahmet etsin. Kul, kardeşinin yardımında olduğu müddetçe Allah da onun yardımcısıdır. Bize fetva verin, mükâfatlandırılırsınız. Allah Teâlâ size rahmet etsin. Buna Şeyhülislâm, Müfti’l-müslimîn, Şemsüddîn Ebû Abdillâh b. Ebî Bekr Eyyûb, Medrese-i Cevziyye İmamı (Allah Teâlâ ona rahmet etsin) şöyle cevap verdi: Her hastalığın bir ilacı vardır. Hamd Allah’a mahsustur. Ammâ ba‘d: Sahîh-i Buhârî’de Ebû Hureyre (r.a.)’den rivayet edilen hadiste Nebî (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: “Allah bir hastalık indirdi mi, mutlaka ona şifa da indirmiştir.” Sahîh-i Müslim’de Câbir b. Abdillâh’tan rivayet edilen hadiste Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: “Her hastalığın bir ilacı vardır; hastalığın ilacı isabet ettiğinde, Allah’ın izniyle iyileşir.” İmam Ahmed’in Müsned’inde Üsâme b. Şerîk’ten rivayet edilen hadiste Nebî (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: “Şüphesiz Allah bir hastalık indirmişse, mutlaka ona şifa da indirmiştir; bunu bilen bilir, bilmeyen de bilmez.” Bir başka rivayette: “Allah bir hastalık koymuşsa, mutlaka onun için şifa veya ilaç koymuştur, ancak bir hastalık müstesna.” Ashâb: “Ey Allah’ın Resûlü, o nedir?” dediler. Buyurdu: “İhtiyarlık.” Tirmizî dedi ki: Bu hadis sahihtir. Dilsizliğin ilacı soru sormaktır.

Bu, kalp, ruh ve bedenin hastalıklarını ve onların ilaçlarını kapsamaktadır. Nitekim Peygamber (s.a.v.) cehli bir hastalık kılmış, onun devasını da âlimlere sormak olarak belirlemiştir. Nitekim Ebû Dâvûd, Sünen’inde Câbir b. Abdullah (r.a.)’tan şöyle rivayet etmiştir: «Bir sefere çıkmıştık. İçimizden bir adama bir taş isabet etti ve başını yardı. Sonra ihtilâm oldu. Arkadaşlarına sordu: Teyemmüm için benim için bir ruhsat buluyor musunuz? Dediler ki: Sana ruhsat bulamıyoruz; suya güç yetirebiliyorsun. Bunun üzerine yıkandı ve vefat etti. Resûlullah (s.a.v.)’in yanına döndüğümüzde durum kendisine haber verildi. Buyurdu ki: Onu öldürdüler, Allah da onları öldürsün! Bilmediklerinde sorsalardı ya! Şüphesiz ki cehlin şifası sormaktır. Ona teyemmüm etmesi, yarası üzerine bir bez parçası bağlayıp –veya sarıp– onun üzerine mesh etmesi ve bedeninin geri kalanını yıkaması yeterdi.» Böylece Peygamber (s.a.v.), cehlin bir hastalık olduğunu, şifasının da sormak olduğunu bildirmiştir. [KUR'ÂN ŞİFÂDIR] Hak Teâlâ, Kur'ân'ın bir şifa olduğunu bildirmiştir. Nitekim şöyle buyurmuştur: «Eğer biz onu yabancı bir Kur'ân kılsaydık, derlerdi ki: Ayetleri tafsilatlı olarak açıklansaydı ya! O yabancı bir kitap mı, (peygamber) Arap mı? De ki: O, iman edenler için bir hidayet ve şifadır.» [Fussilet Sûresi: 44] Yine buyurmuştur: «Biz Kur’ân’dan öyle şeyler indiriyoruz ki, o müminler için şifa ve rahmettir.» [İsrâ Sûresi: 82] Buradaki “min”, cinsi beyan içindir; kısmîlik (teb‘îz) için değildir. Zira Kur’ân’ın tamamı şifadır – nitekim yukarıdaki âyette de ifade edilmiştir. O, cehil, şüphe ve tereddüt hastalığına karşı kalpler için şifadır. Allah Sübhânehû gökten, Kur'ân'dan daha kapsamlı, daha faydalı, daha büyük ve hastalığı gidermede daha tesirli hiçbir şifa indirmemiştir. Nitekim Sahîhayn’da Ebû Sa‘îd (r.a.)’den rivayet olunan hadiste şöyle buyurulmuştur: «Peygamber (s.a.v.)’in ashabından bir grup bir sefere çıkmıştı. Nihayet Arap kabilelerinden bir kabilenin yanına indiler ve onlardan misafirlik istediler. Fakat onlar kendilerini misafir etmekten kaçındılar. Derken o kabilenin reisini bir yılan soktu. Onun için her türlü çareye başvurdular; fakat hiçbir şey fayda vermedi. İçlerinden bazıları: Şu konaklayan topluluğa gitseniz; belki içlerinde bir şey bilen vardır, dediler. Bunun üzerine onlara gelip şöyle dediler: Ey topluluk! Reisimizi yılan soktu. Onun için her türlü şeyi denedik; fakat hiçbir şey fayda vermedi. Sizden birinde (faydalı) bir şey var mı? Onlardan biri: Vallahi ben rukye yaparım; fakat yemin olsun ki sizden misafirlik istedik, bizi misafir etmediniz. O hâlde siz bana bir ücret tayin etmedikçe ben rukye yapmam, dedi. Sonunda bir koyun sürüsü karşılığında anlaştılar. (Rukye yapan) gidip hastanın üzerine tükürüyor ve {Elhamdülillâhi Rabbi'l-âlemîn} (Fâtiha) okuyordu. Hasta sanki bağlarından çözülmüş gibi oldu; yürümeye başladı ve hiçbir şeyi kalmamıştı. Anlaştıkları ücreti onlara tastamam verdiler. İçlerinden biri: (Ücreti) aranızda paylaşın, dedi. Rukye yapan ise: Hayır, Peygamber (s.a.v.)’e varıncaya kadar (paylaşmayalım), dedi.»