السيرة النبوية والتاريخ الإسلامي

[Sîret-i Nebeviyye ve İslâm Tarihi Araştırmaları] Bismillâhirrahmânirrahîm Mukaddime Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allah'a mahsustur. Salât ve selâm, peygamberlerin sonuncusu Muhammed b. Abdullah'ın, âlinin ve ashâbının tamamının üzerine olsun. Emme ba‘d: İşte ey değerli okur, elinizdeki bu kitap; Sîret-i Nebeviyye-i Mutahhara, İslâm Tarihi ve İslâm Düşüncesi alanlarına dair bir kısmı ilmî dergilerde neşredilmiş, bir kısmı da mahallî ve milletlerarası ilmî sempozyum ve kongrelerde tebliğ olarak sunulmuş olan bir dizi araştırmayı ihtiva etmektedir. Bu araştırmalar, konularının yeni bir okuma ve bakış açısıyla yoğunlaştırılmış bir şekilde hazırlanmıştır. Bu araştırmalar pek çok dergi ve sempozyum yayınına dağılmış olduğundan, onları bir kitapta toplamanın ilim ve bilgi açısından daha faydalı olacağını düşündüm – ve isabet etmiş olmayı ümit ediyorum. Bu araştırmalar, çeyrek asrı aşkın bir zaman dilimine yayılan aralıklarla ortaya çıkmıştır. Bunların bu kitaptaki tertibinin tabiatı, kronolojik sırayı takip etmemeyi gerektirmiştir. Burada tertip farklıdır; araştırmaların konu itibariyle birbirine yakınlığı mümkün mertebe gözetilmiştir. Bu kitaba, 'Sîret-i Nebeviyye'de İlk Müellifler' başlığını taşıyan araştırmayla başladım. Bu araştırma, diğerlerine göre en son ortaya çıkanı olup geçen yıl (1426/2005) neşredilmiştir. Bu, hayırlı ve mübarek bir başlangıç oldu; zira Sîret-i Nebeviyye-i Mutahhara hadiselerinin kaydedilmesi fikrinin başlangıcını, sahâbe (r.anhum) ve tâbiînin bu konuya olan ihtimamını anlatmaktadır. Sîret, Müslümanların üzerinde düşünmesi, araştırmacıların ihtimam göstermesi gereken en hayırlı konudur. Çünkü Sîret'te, dinde ve dünyada kemal arayan Müslümanın talep ettiği şeyler vardır. O, en büyük insanî örneklerin yetiştiği, Resûlullah (s.a.v.)'in ashâbından oluşan o eşsiz neslin meydana geldiği Nebevî mekteptir. Bu mektepten râşid halîfe, seçkin komutan, fâtih kahraman, basîretli siyasetçi, büyük fakîh, kudretli idareci, başarılı tüccar, çiftçi ve sanatkâr yetişmiştir. Bunlar, çalışmanın bir ibadet olduğuna inanırlardı. Hatta içlerinde öyle odun toplayan kimseler vardı ki, odun toplamayı, kendisini dilencilik zilletinden kurtaran şerefli bir iş olarak görürdü. İşte tüm bunlar –ve daha pek çok sebep– Müslümanların, sahâbe ve tâbiîn döneminden günümüze değin Nebî (s.a.v.)'in sîretine olan ihtimamını açıklamaktadır.

Bu böyledir ve yeryüzünde hayat sona erinceye kadar da böyle devam edecektir. Zira onlar [ilim adamları], Resûlullah (s.a.v.)'ın amelleri, cihadı, çalışma, inşa ve hayatı imar etmedeki fevkalâde kudreti karşısında hayran kalmışlardır. Nitekim O (s.a.v.), takriben yirmi yıl gibi kısa bir süre zarfında ebedî ve küresel İslâm risaletini tebliğ etmiş, emaneti eda etmiş, bir devlet tesis etmiş, bir medeniyet kurmuş, bir ümmeti birleştirmiş, onu dosdoğru ahlâk üzere terbiye etmiş ve o dönemdeki meskûn dünyanın büyük kısmını fethetmeye ve onu adalet, rahmet, iyilik ve müsamaha ile doldurmaya hazırlamıştır. Bu sebeple bize bu büyük lütfu bahşeden ve Sevgili Peygamberimiz (s.a.v.)'in son derece sağlam bir şekilde belgelenmiş sîretini nakleden âlimlerin fazilet ve gayretlerini övgüyle anmamız gerekir. Muhterem okuyucu bunu araştırmanın satır aralarında görecektir. İkinci araştırma: Başlığı «Mekke dışındaki Hicaz şehirlerinde -Tâif ve Medîne gibi- Davetin Yankısı» olup Suudî Arabistan Krallığı'nın Riyad şehrindeki Kral Suud Üniversitesi tarafından düzenlenen «Peygamber ve Hulefâ-yı Râşidîn Dönemi» adlı Üçüncü Uluslararası Arap Yarımadası Tarihi Sempozyumu'nda (15-21 Muharrem 1404/21-27 Ekim 1983) sunulmuş ve söz konusu sempozyumun bildiriler kitabında basılmıştır. Bu araştırmada, İslâm'ın zuhurundan önce genel olarak Arap Yarımadası'ndaki ve özel olarak Hicaz'daki dinî durumu izah etmeye gayret ettim. Ardından Tâif halkının -Sakîf kabilesi- İslâm davetine karşı takındığı tavrı ve bilhassa Resûlullah (s.a.v.) onların diyarına gittiğinde onları bu derece düşmanca bir tavır almaya sevk eden sebepleri açıkladım. Nitekim Mekke-i Mükerreme fethedilip halkı Müslüman olduktan sonra bile Tâif halkı, Müslüman olduklarını ilan etmeden önce yaklaşık bir yıl daha inatlarını sürdürmüşlerdir. Daha sonra Yesrib (Medîne-i Münevvere) halkının -Evs ve Hazrec- İslâm davetine karşı tutumlarını, tavırlarındaki dönüşümün sebeplerini, bu dönüşümün onları Peygamber (s.a.v.)'e yaklaştırmasını, O'na iman etmelerini, O'na yardım edeceklerine dair bey'at etmelerini, O'nu kendi beldelerinde karşılamalarını ve daveti uğrunda canları ve mallarıyla fedakârlıkta bulunmalarını açıkladım. Ayrıca Yahudilerin bu dönüşüm üzerindeki etkisini de izah ettim. Üçüncü araştırma: Başlığı «Hicretten Bedir'e Kadar Müslümanlar ile Kureyş Arasındaki Münasebetler» olup Riyad'daki İmam Muhammed b. Suud İslâm Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi Dergisi'nin 1400/1980 yılı dördüncü sayısında yayımlanmıştır. Bu araştırmada, Resûlullah (s.a.v.)'in Hicret'ten sonra o dönemdeki baş düşmanı olan Kureyş'e yönelik siyasetinin ana hatlarını izah ettim ve O (s.a.v.)'nin bu safhada sergilediği askerî ve siyasî faaliyetleri ortaya koydum.