بدائع الصنائع في ترتيب الشرائع

Bidâ‘i‘u’s-Sanâ‘i‘ fî Tertîbi’ş-Şerâ‘i‘ (el-Kâsânî) Kısmı: Hanefî Fıkhı Kitabı: Bidâ‘i‘u’s-Sanâ‘i‘ fî Tertîbi’ş-Şerâ‘i‘ Müellifi: Alâüddîn, Ebû Bekr b. Mes‘ûd el-Kâsânî el-Hanefî („Melikü’l-Ulemâ“ diye meşhurdur; vefatı: 587 H). Tab‘ı: Birinci baskı, 1327-1328 H. Cilt adedi: 7 cilt, müteselsil olarak. 1-2. ciltler: Mısır‘da Şirketü’l-Matbû‘âti’l-İlmiyye Matbaası. 3-7. ciltler: Mısır‘da Matbaatü’l-Cemâliyye. Bunların tamamını Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye ve başka yayınevleri tıpkıbasım yapmıştır. Uyarı: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye daha sonra, Ali Mu‘avvız ve Âdil Abdülmevcûd‘un tahkikiyle 10 ciltlik yeni bir dizgiyle başka bir baskı daha yapmıştır. [Kitap numaralandırması matbu nüshaya uygundur.] Ramisher'de yayın tarihi: 1 Temmuz 2026.

[Kitabın Müellif Tarafından Yazılan Hutbesi] Bismillâhi'r-Rahmâni'r-Rahîm. Kitabın Müellif Tarafından Yazılan Hutbesi: Hamd, âlî, kâdir, kaviyy, kāhir, rahîm, gāfir, kerîm, sâtir olan; zâhir sultan ve parlak burhan sahibi; her şeyin Hâlıkı, her ölünün ve dirinin Mâliki bulunan Allah'a mahsustur. O, yarattı ve güzel yarattı; sanat işledi ve sağlam işledi; takdir etti ve mağfiret buyurdu; gördü ve örttü; kerem etti ve affetti; hükmetti ve gizledi. Onun lütuf ve ihsanı her şeyi kuşatmış; hüccet ve burhanı tamamlanmış; emir ve sultanı zahir olmuştur. Sübhânallah, şanı ne yücedir! Beşîr ve nezîr olarak, Allah'ın izniyle O'na davet eden nurlu bir kandil olarak gönderilen; böylece delilleri apaçık ortaya koyan, cehaleti gideren, sefihliği kıran ve şüpheleri yıkan Muhammed (s.a.v.) -ki o, peygamberlerin efendisi ve takvâ sahiplerinin imamıdır- ve onun hayırlı âl ve ashâbına salât ve selâm olsun. Emmâ ba‘d: Allah ve sıfatları hakkındaki bilgiden sonra, fıkıh ilminden daha şerefli bir ilim yoktur. İşte bu ilme, helal ve haram ilmi, şeriatler ve ahkâm ilmi adı verilir. Peygamberler bu ilim için gönderilmiş, kitaplar bu ilim için indirilmiştir. Zira salt akılla, vahyin yardımı olmaksızın Allah'ı bilmeye yol yoktur. Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: "Hikmeti dilediğine verir; kime hikmet verilmişse, ona pek çok hayır verilmiştir. Bunu ancak akıl sahipleri anlar." [Bakara: 269] Bazı tefsir vecihlerinde bu hikmetin fıkıh ilmi olduğu söylenmiştir. Resûlullah (s.a.v.)'den rivayet edildiğine göre şöyle buyurmuştur: "Allah'a, dinde fıkıhtan daha faziletli bir şeyle ibadet edilmemiştir. Tek bir fakih, şeytana bin âbidden daha şiddetlidir." Rivayet edildiğine göre bir adam Şam'dan Ömer (r.a.)'e gelmişti. Ömer ona: "Seni getiren sebep nedir?" diye sordu. Adam: "Teşehhüdü öğrenmek için geldim" dedi. Bunun üzerine Ömer, sakalı ıslanıncaya kadar ağladı, sonra şöyle dedi: "Vallahi, Allah'tan seni ebediyen azaba uğratmamasını umarım." Bu ilim türünü teşvik eden haberler ve eserler sayılamayacak kadar çoktur. Hocalarımızın bu sanattaki telifleri gerek eski gerek yeni dönemde çoğalmış olup hepsi faydalı ve güzel eserler vermişlerdir. Ancak onlar, üstadım, Sünnet'in varisi ve mirasçısı, zâhid imam, Ehl-i Sünnet'in reisi, Alâeddin Muhammed b. Ahmed b. Ebî Ahmed es-Semerkandî (Allah Teâlâ ona rahmet etsin) dışında, eserlerinde tertibe özen göstermemişlerdir. Ben de ona uydum ve böylece hidayete erdim. Zira ilmin herhangi bir dalında teliften asıl gaye ve külli maksat, talebeler için matluba ulaşma yolunu kolaylaştırmak ve onu ilim öğrenenlerin anlayışına yaklaştırmaktır. Bu maksat ancak sanatın gerektirdiği ve hikmetin zorunlu kıldığı bir tertiple gerçekleşir ki o da meselelerin kısımlarını, fasıllarını incelemek, onları kural ve usullerine göre tahrîc etmektir. Böylece anlaşılması daha hızlı, zabtı daha kolay ve ezberlenmesi daha rahat olur; fayda çoğalır ve verim artar. İşte ben de dikkatimi bu noktaya yönelttim ve kitabımda şöyle derledim...