Mirasçılar Bölümü
İnsanların mirası üç [sebepledir] ... her biri sahibine mirasçılığı kazandırır.
Bunlar nikâh, velâ ve nesebdir ... bunlardan başkası miraslara sebep değildir.
باب ميراث الورى ثلاثه ... كل يفيد ربه الوراثه وهي نكاح وولاء ونسب ... مابعدهن للمواريث سبب
Mirastan Alıkoyan Engeller Bölümü
Kişiyi mirastan alıkoyan ... üç sebepten biridir:
Kölelik, öldürme ve din ayrılığı ... iyi anla, zira şüphe kesin bilgi gibi değildir.
باب موانع الإرث ويمنع الشخص من الميراث ... واحدة من علل ثلاث رق وقتل واختلاف دين ... فافهم فليس الشك كاليقين
Erkek Mirasçılar Bölümü
Erkeklerden mirasçı olanlar on kişidir ... isimleri bilinen ve meşhur olanlardır:
Oğul ve ne kadar aşağı inerse insin oğulun oğlu ... baba ve ne kadar yukarı çıkarsa çıksın dede,
hangi taraftan olursa olsun kardeş ... Allah onun hakkında Kur'ân indirmiştir,
babaya bağlı olarak intisap eden kardeşin oğlu ... yalanlanmayan bir söz olarak dinle,
amca ve baba bir amca oğlu ... özlü ve dikkat çekici olan bu ifadeye şükret,
koca ve velâ sahibi azat eden kimse ... işte erkeklerin tamamı bunlardır.
باب الوارثين من الرجال والوارثون من الرجال عشرة ... أسماؤهم معروفة مشتهره الإبن وابن الإبن مهما نزلا ... والأب والجد له وإن علا والاخ من أى الجهات كانا ... قد أنزل الله به القرآنا وابن الاخ المدلي إليه بالأب ... فاسمع مقالًا ليس بالمكذب والعم وابن العم من أبيه ... فاشكر لذي الإيجاز والتنبيه والزوج والمعتق ذو الولاء ... فجملة الذكور هؤلاء
Kadın Mirasçılar Bölümü
Kadınlardan mirasçı olanlar yedidir ... şeriat bunlardan başka kadına [pay] vermemiştir:
Kız, oğulun kızı, şefkatli anne ... eş, nine ve azat eden kadın,
hangi taraftan olursa olsun kız kardeş ... işte bunların sayısı bu kadar açıklığa kavuşmuştur.
باب الوارثات من النساء والوارثات من النساء سبع ... لم يعط أنثى غير هن الشرع بنت وبنت إبن ةأم مشفقه ... وزوجة وجدة ومعتقه والأ خت من الجهات كانت ... فهذه عدتهن بانت
Allah Teâlâ'nın Kitabında Belirlenen Farz Paylar Bölümü
Bil ki miras iki türlüdür ... farz ve taassub, ikiye ayrılmıştır böylece;
Farz, Kitab'ın nassında altıdır ... mirasta bunlardan başka farz asla yoktur:
Yarım, çeyrek, sonra çeyreğin yarısı [sekizde bir] ... üçte bir ve şeriatın nassıyla altıda bir,
üçte iki ki bu tamamıdır ... iyi ezberle, zira her ezberleyen bir imamdır.
باب الفروض المقدرة في كتاب الله تعلى واعلم بأن الإرث نوعان هما ... فرض وتعصيب على ما قسما فالفرض في نص الكتاب سته ... لافرض في الإرث سواها البته نصف وربع ثم نصف الربع ... والثلث والسدس بنصالشرع والثلثان وهما التمام ... فاحفظ فكل حافظ إمام
Yarım Pay Bölümü
Yarım [pay], beş kişiye farzdır ... koca ve çocuklardan tek kız,
oğulun kızı -kız varken- ... ve her müftünün mezhebinde kız kardeş [de böyledir],
ondan sonra baba bir kız kardeş ... asabeden başka mirasçı bulunmadığında.
باب النصف والنصف فرض خمسه أفراد ... الزوج والأنثى من الأولاد وبنت الابن عند البنت ... والأخت في مذهب كل مفتى وبعدها الأ خت التي من الأب ... عند انفرادهن عن معصب
Çeyrek Pay Bölümü
Çeyrek [pay], eşinden -kendisini mirastan alıkoyacak- çocuğu bulunan koca içindir.
Bu, bir veya birden fazla eş için, evlâdın bulunmaması halinde belirlenmiştir;
oğulların çocukları da [bu hükümde] itibara alınır, tıpkı evlâd zikrinde söylediğimiz gibi.
باب الربع والربع فرض الزوج إن كان معه ... من ولد الزوجة من قد منعه وهو لكل زوجهة أوأكثرا ... مع عدم الأولاد فيما قدرا وذكر أولاد البنين يعتمد ... حيث اعتمدنا القول في ذكر الولد
Sekizde Bir Pay Bölümü
Sekizde bir [pay], eş veya eşler için ... oğullar veya kızlar bulunduğunda,
ya da oğulların çocukları bulunduğunda geçerlidir, bil ki bunu;
çokluğu şart sanma, iyi anla bunu.
باب الثمن والثمن للزوجة والزوجات ... مع البنين أو مع البنات أو مع أولاد البنين فا علم ... ولا تظن الجمع شرطا فافهم
Üçte İki Pay Bölümü
Üçte iki [pay], birden fazla kız için ... birden fazla olduğunda geçerlidir, dinle bunu;
oğulun kızları için de böyledir ... sözümü iyi anla, zihni saf olan kimse;
iki kız kardeş için de böyledir ... hür de köle de bu hükmü vermiştir.
Bu, ana-baba bir olduklarında ya da baba bir olduklarında geçerlidir ... bununla amel et ki isabet edesin.
باب الثلثين والثلثان للبنات جمعًا ... ما زاد عن واحدة فسمعا وهو كذلك لبنات الإبن ... فافهم مقالى فهم صافي الذهن وهو للأختين فما يريد ... قضى به الأحرار والعبيد هذا إذاكن لأم وأب ... أو لأب فاعمل بهذا تصيب
Üçte Bir Pay Bölümü
Üçte bir, çocuğu olmayan ve ... ikiden az kardeşi bulunmayan anneye farzdır;
iki erkek, iki kız veya üç [kardeş] olsun, hüküm bakımından erkekler ve kadınlar birdir.
Onunla birlikte oğulun oğlu veya kızı da bulunmadığında ... anlattığım gibi payı üçte birdir.
Eğer koca, anne ve baba bir arada bulunursa ... anneye [kalanın] üçte biri düzenli olarak verilir.
Eş [yerine] eşler bulunsa da böyledir ... bu ilimlerden habersiz olma sakın.
Üçte bir, ayrıca hilesiz olarak, iki veya daha fazla ... anne bir kardeş için de geçerlidir.
Böylece çoğaldıklarında veya arttıklarında da ... bunun dışında onlara [pay] fazlası yoktur.
Bunda kadınlarla erkekler eşittir ... yazılan metin bunu açıkça göstermiştir.
باب الثلث والثلث فرض الأم لاولد ... ولا من تلإخوه جمع ذو عدو كاثنين أو ثنتين أو ثلاث ... حكم الذكور فيه كالإناث ولا ابن ابن معها أو بنته ... ففرضها الثلث كما بينته وإن يكن زوج وأم وأب ... فثلث الباقي لها مرتب وهكذا مع زوجتة فصاعدا ... فلا تكن عن العلوم قاصدا وهو للإثنين أو ثنتين ... من ولد بغير مين وهكذا إن كثروا أوزادوا ... فما لهم فيما سواه زاد ويستوى الإناث والذكور ... فيه كما قد أوضح المسطور
Altıda Bir Pay Bölümü
Altıda bir, sayıca yedi kişiye farzdır ... baba, anne, sonra oğulun kızı ve dede,
kız kardeş [ile birlikte oğulun kızı], sonra nine ... ve anne bir kardeş, sayı bu şekilde tamamlanır.
Baba, çocuk bulunduğunda bu payı hak eder ... anne de aynı şekilde -Samed'in indirdiği hükümle-.
Böylece, ardından gidip izini takip eden ... oğulun oğlu bulunduğunda da böyledir.
Dede, kendisi bulunduğunda babanın konumundadır ... alacağı ve süresi bakımından,
meğerki orada kardeşler bulunsun ... çünkü onlar kalpler nazarında ona denktir.
Ya da anne-baba [bir kardeşler] ile birlikte koca miras alırsa ... anne, dede ile birlikte üçte biri alır.
Böylece, [dede] babaya benzemez ... ölenin eşi, anne ve babası bulunduğunda;
onun ve onların hükmü ileride gelecektir ... durumların açıklamasını tamamlayarak.
Oğulun kızı, kız ile birlikte bulunduğunda altıda biri alır ... izlenecek bir örnek olarak.
Böylece kız kardeş de, ana-baba bir ... kız kardeşle birlikte bulunduğunda [aynı hükme tabidir], ey kardeşim, ona bağlanır.
Altıda bir, nesebte bir tane olan nineye farzdır ... anne tarafından olsun baba tarafından olsun.
Anne bir kardeş de altıda biri alır ... tek olması şartı unutulmamalıdır.
Ninelerin nesebi eşit olduğunda ... ve hepsi mirasçı olduğunda,
altıda bir aralarında eşit olarak paylaştırılır ... adil ve şer'î taksimde.
Eğer anneye yakın olan [nine] önce gelirse ... ondan sonraki baba tarafı nineyi hacbeder ve altıda biri ondan alır.
Eğer tersi olursa, bu konuda ... âlimler arasında iki görüş vardır, nas ile belirtilmiştir:
Sahih görüşe göre uzak olan düşmez ... ve çoğunluk bu görüşün sahih olduğunda ittifak etmiştir.
Mirasçı olmayan biri vasıtasıyla bağlanan herkesin ... miraslardan hiçbir payı yoktur.
Uzak olan, yakın olanla birlikte düşer ... ilk mezheplerde, bana söyle, bu bana yeter.
Farz payların taksimi burada son buldu ... hiçbir zorluk ve kapalılık olmaksızın.
باب السدس والسدس فرض سبعة من العدد ... أب وام ثم بنت ابن وجد والأخت بنت ثم الجده ... وولد الام تمام العده فالاب يستحقه مع الولد ... وهكذا الأم بتنزيل الصمد وهكذا مع ولد الأبن الذي ... مازال يقفو إثره ويحتذي والجد مثل الاب عنده فقده ... في حوز مايصيبه ومده إلإ إذا كان هناك إخوه ... لكونهم في القلوب وهو أسوه أو أبوان معهما زوج ورث ... فالأم للثلث مع الجد ترث وهكذا ليس شبيها بالأب ... في زوجة الميت وأم وأب وحكمه وحكمهم سياتى ... مكمل البيان في الحالات وبنت الابن تاخذ السدس إذا ... كانت مع البنت مثالا يحتذى وهكذا الأخت مع الأختالتى ... بالأبوين يا أخي أدلت والسدس فرض جدة في النسب ... واحدة كانت لأم وأب ... وولد الأم ينال السدسا ... والشرط في إفراده لاينسى وإن تساوى نسب الجدات ... وكن كلهن وارثات فالسدس بينهن بالسويه ... في القسمه العادلة الشرعيه وإن تكن قربى لأم حجبت ... أم أب بعدى وسدسًا سلبت وإن تكن بالعكس فالقولان ... في أهل العلم منصوصان لا تسقط البعدى على الصحيح ... واتفق الجل على التصحيح وكل من أدلت بغير وارث ... فما لها حظ من الموارث وتسقط البعدى بذات القرب ... في المذاهب الأولى فقل لى حسبي وقدتناهت قسمة الفروض ... من غير إشكال ولا غموض
Taassub (Asabelik) Bölümü
Taassub konusuna girmemiz doğrudur ... her özlü ve isabetli sözle.
Malın tamamını akrabalıkla veya velâ ile ... elde eden herkes,
ya da farzdan sonra artan kısmı alan herkes ... o, fazladan pay alan asabe kardeşidir.
Baba, dede, dedenin dedesi gibi ... ve yakınlığı olduğunda oğul, ayrıca köle,
kardeş, kardeşin oğlu, amcalar ... ve nimet sahibi azat eden efendi,
böylece bunların hepsinin oğulları da [asabedir] ... söylediklerimi iyi dinle.
Uzak olanla yakın olan arasında ... mirasta ve velâda ne fark vardır?
Ana-baba bir kardeş ile amca, nesebin yarısıyla bağlı olandan ... daha evlâdır.
Oğul ve kardeş, kadınlarla birlikte bulunduğunda ... onları mirasta asabe kılarlar.
Kız kardeşler, kızlarla birlikte bulunduğunda ... onlarla birlikte asabe olurlar.
Kadınlardan hiçbirinde asabelik yoktur ... köleliği azat etmiş olan hariç.
باب التعصيب وحق أن نشرع في التعصيب ... بكل قول موجز مصيب فكل من أحرز كل المال ... من القربات أو الموالى أو كان مابفضل بعد الفرض له ... فهو أخو العصو بة المفضلة كالأب والجد وجد الجد ... والأبن عند قربه والعبد والأخ وابن الأخ والأعمام ... والسيد المعتق ذى الأنعام وهكذا بنو هم جميعا ً ... فكن لما أذكره سميعًا ومالذى البعدى مع القريب ... في الأرث من ولا نصيب والأخ والعم لام وأب ... أولى المدلى بشطر النسب والأبن والأخ مع الإناث ... يعصبانهن في الميراث والأخوات إن تكن بنات ... فهن معهن معصبات وليس في النساءطرًا عصبه ... إلا التى منت بعتق الرقبه
Hacb (Mirastan Mahrumiyet) Bölümü
Dede, üç halde de babanın varlığıyla ... miras hakkından mahrum edilir.
Nineler de her yönden ... annenin varlığıyla düşer, iyi anla ve buna benzer olanları kıyasla.
Böylece oğulun oğlu da oğulun varlığıyla düşer ... doğru hükümden başka bir yol arama.
Kardeşler de oğullarla ... ve yakın babayla düşer, rivayet ettiğimiz gibi,
ya da oğulların oğullarıyla, nasıl olurlarsa olsunlar ... bu konuda çokluk ve teklik eşittir.
Anne bir kardeş de dedenin varlığıyla ... [mirastan] düşürülür, ihtiyatla iyi anla bunu.
Kızlar ve oğulun kızları ile de düşer ... çoklukta ve teklikte, bana söyle daha fazlasını.
Sonra oğulun kızları, kızlar üçte ikiyi ... aldıklarında düşerler, ey genç,
meğerki onları, dedikleri gibi ... oğulun oğlundan bir erkek asabe kılsın.
Onlar gibi olan kız kardeşler de ... yakınlıkla taraftan bağlananlardır;
paylarını tam olarak aldıklarında ... baba [bir] çocukları ağlarken düşürürler.
Eğer yanlarında bir kardeşleri hazır bulunursa ... onları bâtınen ve zâhiren asabe kılar.
Kardeşin oğlu ise, kendisine denk veya ... nesebte üstün olanı asabe kılmaz.
باب الحجب والجد محجوب عن الميراث ... بالأب في احواله الثلاث وتسقط الجدات من كل جهه ... بالأم فافهمه وقس ما أشبهه وهكذا ابن الابن بالابن فلا ... تبغ عن الحكم الصحيح معدلا وتسقط الاخوة بالبنينا ... وبالأب الادنى كما روينا أو ببني البنين كيف كانوا ... سيان فيه الجمع والوحدان ويفضل ابن الام بالاسقاط ... بالجد فااهمه على احتياط وبالبنات وبنات الابن ... جمعًا ووحدانًا فقل لى زدني ثم بنات الابن يسقطن متى ... حاز البنات الثلثين يافتى إلا إذا عصبهن الذكر ... من ولد الابن على ماذكروا ومثلهن الاخوات اللاتي ... يدلين بالقرب من الجهات إذا أخذن فرضهن وافيا ... أسقطن أولاد الاب البواكيا وإن يكن أخ لهن حاضرا ... عصبهن باطنا وظاهرا وليس ابن الأخ بالمعصب ... من مثله أو فوقه في النسب
Müşterek(e) Mesele Bölümü
Eğer koca ve anne mirasçı olarak bulunursa ... ve anne bir kardeşler üçte biri almışsa,
ayrıca ana-baba bir kardeşler de bulunup ... asabelik payıyla malın tamamını tüketmişlerse,
onların hepsini anne bir gibi say ... ve babalarını denizde bir taş gibi kabul et,
mirasın üçte birini kardeşler arasında paylaştır ... işte bu, [Müşerreke meselesi]dir.
باب المشتركة وإن تجد زوجًاوأما ورثا ... وإخوة للأم حازوا الثلثا وإخوة أيضًا لأم وأب ... واستغرقوا المال بفرض النصب فاجعلهم كلهم لأم ... واجعل أباهم حجرًافي اليم واقسم على اظلخوة ثلث التركه ... فهذه ال
Dede ve Kardeşler Bölümü
Şimdi, vaad ettiğimiz üzere, dede ve kardeşler ... konusuna başlıyoruz.
Söyleyeceklerimi iyi dinle ... ve sözlerin ayrıntılarını bir araya topla.
Bil ki dedenin farklı halleri vardır ... bunları sırasıyla sana bildireceğim:
Paylaşım kendisine zarar vermediği sürece ... bu hallerde kardeşlerle paylaşır.
Bazen tam üçte biri alır ... eğer paylaşım onun için bundan daha az [pay] getirirse,
orada farz sahibi biri bulunuyorsa ... açıklamamla yetin, sormaya gerek yok.
Bazen de farz ve rızık sahiplerinden sonra kalanın ... üçte birini alır,
bu, paylaşımın kalabalıkla ona bundan daha azını ... verdiği durumdadır.
Bazen de malın altıda birini alır ... ve bundan hiçbir şekilde daha aza inmez.
Kadınlarla birlikte paylaşımda ... payı ve hükmü bakımından bir erkek kardeş gibidir,
anne ile birlikte olması hariç, çünkü onu hacbetmez ... aksine malın üçte biri ona eşlik eder.
Baba tarafı kardeşleri sayarken hesaba kat ... anne tarafı kardeşleri ise dedelerle birlikte reddet.
Kardeşler hakkında, saydıktan sonra ... dede bulunmadığında verdiğin hükmü ver.
Kardeşin oğullarını ise dedelerle ... açık irşad ile adil bir hükümle düşür.
باب الجد والاخوة ونبتدى الآن بما أردنا ... في الجد والاخوة إذ وعدنا فالق نحو ما اقول السمعا ... واجمع حواشي الكلمات جمعا واعلم بان الجد ذو أحوال ... أنبيك عنهن على التوالي يقاسم الاخوة فيهن إذا ... لم يعد القسم عليه بالاذى فتارة ياخذ ثلثا كاملا ... إن كان بالقسمة عنه نازلا إن يكن هناك ذو سهام ... فاقتنع بإيضاحي عن استفهام وتارة ياخذ ثلث الباقي ... بعد ذوى الفروض والارزاق هذا غذا ماكنت المقسمه ... تنقصه عن ذلك بالمزاحمه وتارة بأخذ سدس المال ... وليس عنه نازلا بحال وهو مع الا ناث عند القسم ... مثل أخ في سهمه والحكم إلا مع الام فلايحجبها ... بل ثلث المال لها يصحبها واحسب بني الاب لدى الاعداد ... وارفض بني الام مع الاجداد واحكم على الاخوة بعد العد ... حكمك فيهم عند فقد الجد واسقط بني الاخوة بالاجداد ... حكمًابعدل ظاهر الارشاد