Bülûğu'l-Meram min Edilleti'l-Ahkâm [Bülûğu'l-Meram min Edilleti'l-Ahkâm] — Müellif: Ebü'l-Fazl Ahmed b. Alî b. Muhammed b. Ahmed b. Hacer el-Askalânî (ö. 852/1448). Tahkik, Tahrîc ve Ta‘lîk: Semîr b. Emîn ez-Zehrî. Neşreden: Dâru'l-Felak, Riyad. Baskı: Yedinci Baskı, 1424 h. Cilt Sayısı: 1. [ç.n.: Eser, dijital ortama hazırlayan: Endonezyalı bir şahıs; metin, matbu nüshaya uygun olup dipnotlarla desteklenmiştir.]
بلوغ المرام من أدلة الأحكام ت الزهيريـ[بلوغ المرام من أدلة الأحكام]ـ المؤلف: أبو الفضل أحمد بن علي بن محمد بن أحمد بن حجر العسقلاني (المتوفى: ٨٥٢هـ)تحقيق وتخريج وتعليق: سمير بن أمين الزهري الناشر: دار الفلق - الرياض الطبعة: السابعة، ١٤٢٤ هـعدد الأجزاء: ١أعده للشاملة/ واسم كان الإندونيسي[ترقيم الكتاب موافق للمطبوع وهو مذيل بالحواشي]
Bismillâhirrahmânirrahîm. Hamd, Allah'a mahsustur; O'nun zâhir ve bâtın, kadîm ve cedîd bütün nimetleri üzerine. Salât ve selâm O'nun nebîsi ve resûlü Muhammed'e, âline ve dinini muzaffer kılmak için süratle yürüyen sahabelerine ve onların ilmini miras alan tâbiînine olsun. Âlimler, peygamberlerin vârisleridir; ne güzel vâris ve mirastır onlar! Emmâ ba‘d: İşte bu, ahkâmın hadis delillerinin esaslarını kapsayan bir muhtasardır. Onu, ezberleyen kimseyi akranları arasında seçkin kılacak şekilde, olgun bir tahrirle kaleme aldım. Tâlib-i mübtedi ona başvurur, müntehî olan ise ondan müstağni kalmaz. Her hadisin sonunda, onu hangi imamın tahriç ettiğini beyan ettim; ümmete nasihat maksadıyla. Yedi imamdan maksat: Ahmed b. Hanbel, Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî ve İbn Mâce'dir. Altı: Ahmed dışındakiler. Beş: Buhârî ve Müslim dışındakiler. Bazen 'dört ve Ahmed' derim. Dört: ilk üçü dışındakiler. Üç: onları ve sonuncuyu dışarıda bırakarak. Müttefekun aleyh: Buhârî ve Müslim; bazen onlarla birlikte başkasını da zikretmem. Bunun dışındakiler beyan edilmiştir. Ona 'Bülûğu'l-Merâm min Edilleti'l-Ahkâm' adını verdim. Allah'tan, bize öğrettiklerini aleyhimizde vebal kılmamasını ve O'nu razı edecek amelleri nasip etmesini niyaz ederim.
بسم الله الرحمن الرحيم الحمد لله على نعمه الظاهرة والباطنة، قديما وحديثا. والصلاة والسلام على نبيه ورسوله محمد وآله وصحبه الذين ساروا في نصرة دينه سيرا حثيثا، وعلى أتباعهم الذين ورثوا علمهم، والعلماء ورثة الأنبياء أكرم بهم وارثا وموروثا. أما بعد.فهذا مختصر يشمل على أصول الأدلة الحديثية للأحكام، حررته تحريرا بالغا ليصير من يحفظه من بين أقرانه نابغًا، ويستعين به الطالب المبتدئ، ولا يستغني عنه الراغب المنتهي.وقد بينت عقب كل حديث من أخرجه من الأئمة لإرادة نصح الأمة.فالمراد بالسبعة: أحمد والبخاري ومسلم وأبو داود والترمذي والنسائي وابن ماجة، وبالستة مَن عدا أحمد، وبالخمسة من عدا البخاري ومسلم. وقد أقول الأربعة وأحمد، وبالأربعة من عدا الثلاثة الأول، وبالثلاثة من عداهم وعدا الأخير، وبالمتفق: البخاري ومسلم، وقد لا أذكر معهما، وما عدا ذلك فهو مبين.وسميته «بُلُوغُ الْمَرَامِ مِنْ أَدِلَّةِ الْأَحْكَامِ»، والله أسأله أن لا يجعل ما علمناه علينا وبالًا، وأن يرزقنا العمل بما يرضيه سبحانه وتعالى.
Tahâret Kitabı / Sular Bölümü
1 – Ebû Hureyre’den (r.a.) rivayet edildiğine göre, Resûlullah (s.a.v.) deniz hakkında şöyle buyurdu: «Onun suyu tahûrdur (temizleyicidir), ölüsü helâldir.» Bunu dört sünen sahibi (Kütüb-i Erbaa) ile İbn Ebî Şeybe rivayet etmiştir; lafız İbn Ebî Şeybe’ye aittir. İbn Huzeyme ve Tirmizî onu sahih kabul etmiştir. Ayrıca Mâlik, Şâfiî ve Ahmed de rivayet etmiştir.
(1) – Sahih. Ebû Dâvûd (83), Nesâî (1/50, 176 ve 707), Tirmizî (69), İbn Mâce (386), İbn Ebî Şeybe (131) ve İbn Huzeyme (111) — hepsi Safvân b. Süleym tarikiyle, Saîd b. Seleme’den (Benî Ezd’in Benî Ezrak kolundan), o da Muğîre b. Ebî Bürde’den (ki o Benî Abdüddâr’dandır) — kendisinin Ebû Hureyre’yi şöyle derken işittiğini rivayet etmişlerdir: Bir adam Resûlullah’a (s.a.v.) gelerek, “Yâ Resûlallah! Biz denize açılıyoruz ve yanımızda az miktarda su taşıyoruz; onunla abdest alırsak susuz kalırız. Deniz suyuyla abdest alabilir miyiz?” diye sordu. Bunun üzerine Resûlullah (s.a.v.) yukarıdaki hadisi buyurdu. Tirmizî bu hadis için «Hasen-sahihtir» demiştir. Ben derim ki: Bu isnad sahihtir. Bazıları onu illetli saymışsa da bu illet, sıhhate zarar vermez. Ayrıca hadisin şevâhidi (destekleyici rivayetleri) de vardır. Bunun tafsilâtı «el-Asl» (kaynak) adlı eserimizdedir.
كِتَابُ الطَّهَارَةِبَابُ الْمِيَاهِ١ - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْبَحْرِ: «هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ الْحِلُّ مَيْتَتُهُ». أَخْرَجَهُ الْأَرْبَعَةُ، وَابْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَاللَّفْظُ لَهُ، وَصَحَّحَهُ ابْنُ خُزَيْمَةَ وَالتِّرْمِذِيُّ، وَرَوَاهُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ. (١)(١) - صحيح. رواه أبو داود (٨٣)، والنسائي (١/ ٥٠ و ١٧٦ و ٧٠٧)، والترمذي (٦٩)، وابن ماجه (٣٨٦) وابن أبي شيبة (١٣١)، وابن خزيمة (١١١) من طريق صفوان بن سليم، عن سعيد بن سلمة من آل بني الأزرق، عن المغيرة بن أبي بردة - وهو من بني عبد الدار- أنه سمع أبي هريرة يقول: جاء رجل إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم، فقال: يا رسول الله! إنا نركب البحر، ونحمل معنا القليل من الماء، فإن توضأنا به عطشنا، أفنتوضأ به؟ فقال صلى الله عليه وسلم: فذكره. وقال الترمذي: «حسن صحيح». قلت: وهذا إسناد صحيح، وقد أعله بعضهم بما لا يقدح، كما أن للحديث شواهد، وتفصيل ذلك في «الأصل».
3 - Ebû Ümâme el-Bâhilî (r.a.) şöyle dedi: Resûlullah (s.a.v.) buyurdu: «Şüphesiz suyu hiçbir şey necis kılmaz; ancak onun kokusuna, tadına ve rengine galip gelen (bir şey müstesna).» Bunu İbn Mâce (1) rivayet etmiş, Ebû Hâtim (2) ise onu zayıf saymıştır.
(1) - Zayıftır. İbn Mâce (521) onu, Rüşdîn b. Sa‘d tarikiyle rivayet etti: Muâviye b. Sâlih, Râşid b. Sa‘d’den, o da Ebû Ümâme’den. Bu hadis zayıftır; zira Rüşdîn zayıftır ve ayrıca isnadında ıztırap vardır.
(2) - Oğlu, el-İlel (1/44)'de şöyle nakletti: «Babam dedi ki: Rüşdîn b. Sa‘d onu (muttasıl kılmaktadır). O, "Ebû Ümâme'den, Nebî (s.a.v.)'den" demektedir. Hâlbuki Rüşdîn güvenilir değildir. Doğrusu (sahih olan) mürseldir.»
٣ - وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ الْبَاهِلِيِّ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ صلى الله عليه وسلم: «إِنَّ الْمَاءَ لَا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌ، إِلَّا مَا غَلَبَ عَلَى رِيحِهِ وَطَعْمِهِ، وَلَوْنِهِ». أَخْرَجَهُ ابْنُ مَاجَهْ (١) وَضَعَّفَهُ أَبُو حَاتِمٍ. (٢)(١) - ضعيف. رواه ابن ماجه (٥٢١) من طريق رشدين بن سعد، حدثنا معاوية بن صالح، عن راشد بن سعد، عن أبي إمامة به. وهو ضعيف؛ لضعف رشدين، وقد اضطرب أيضا في إسناده.(٢) - نقله ولده في «العلل» (١/ ٤٤) فقال: «قال أبي يوصله رشدين بن سعد، يقول: عند أبي إمامة، عن النبي صلى الله عليه وسلم، ورشدين ليس بقوي، والصحيح مرسل».
5 - Abdullah b. Ömer (r.a.)'den rivayet edildiğine göre, Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdu: «Su iki kulle miktarına ulaştığında necaset taşımaz.» Bir başka rivayette: «Necis olmaz.» Bu hadisi dört sünen sahibi rivayet etmiş; İbn Huzeyme, İbn Hıbbân ve Hâkim ise sahihlemiştir.
(1) Bu hadis sahihtir. Ebû Dâvûd (63, 64, 65), Nesâî (1/46, 175), Tirmizî (67) ve İbn Mâce (517) rivayet etmiştir. Hadis sahihtir; muallel sayılmışsa da bu illet eleştiri kaldırmaz. İbn Huzeyme (92), Hâkim (132) ve İbn Hıbbân (1249) sahihlemiştir.
٥ - وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رضي الله عنهما قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم: «إِذَا كَانَ الْمَاءَ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلْ الْخَبَثَ». وَفِي لَفْظٍ: «لَمْ يَنْجُسْ». أَخْرَجَهُ الْأَرْبَعَةُ، وَصَحَّحَهُ ابْنُ خُزَيْمَةَ. وَابْنُ حِبَّانَ وَالحَاكِمُ (١)(١) - صحيح. رواه أبو داود (٦٣ و ٦٤ و ٦٥)، والنسائي (١/ ٤٦ و١٧٥)، والترمذي (٦٧)، وابن ماجه (٥١٧)، وهو حديث صحيح، وقد أعل بما لا يقدح. وصححه ابن خزيمة (٩٢)، والحاكم (١٣٢)، وابن حبان (١٢٤٩)
10 - Ebû Hureyre (r.a.)'den rivayet edildiğine göre dedi ki: Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdu: «Sizden birinizin kabının temizlenmesi, köpek ondan içtiğinde, ilki toprakla olmak üzere yedi defa yıkanmasıdır.» Bunu Müslim rivayet etmiştir.(1) Onun bir başka rivayetinde: «(Suyu) döksün» [buyurmuştur].(2) Tirmizî'de ise: «Sonuncusu veya ilki toprakla» [şeklindedir].(3) (1) - Sahihtir. Müslim rivayet etmiştir (279) (91) (2) - Müslim (279) (89) (3) - Sünen-i Tirmizî (91). Tirmizî'de şu ziyade de bulunmaktadır: «Kedi ondan içtiğinde, bir defa yıkanır.» Ben derim ki: Bu ziyade sahihtir; bunu İbn Şâhin'in 'Nâsihu'l-Hadîs ve Mensûhuhû' adlı eserinde (nr. 140) açıkladığım gibi.
١٠ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم: «طَهُورُ إِنَاءِ أَحَدِكُمْ إِذَا وَلَغَ فِيهِ الْكَلْبُ أَنْ يَغْسِلَهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ، أُولَاهُنَّ بِالتُّرَابِ». أَخْرَجَهُ مُسْلِمٌ. (١)وَفِي لَفْظٍ لَهُ: «فَلْيُرِقْهُ». (٢)وَلِلتِّرْمِذِيِّ: «أُخْرَاهُنَّ، أَوْ أُولَاهُنَّ بِالتُّرَابِ». (٣)(١) - صحيح. رواه مسلم (٢٧٩) (٩١)(٢) - مسلم (٢٧٩) (٨٩)(٣) - سنن الترمذي (٩١)، وعنده زيادة أخرى، وهي: «وإذا ولغت فيه الهرة، غسل مرة». قلت: وهي زيادة صحيحة كما بينت ذلك في «ناسخ الحديث ومنسوخه» لابن شاهين رقم (١٤٠)
12 - Enes b. Mâlik (r.a.)'den rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: Bir bedevî gelip mescidin bir tarafına bevletti. Halk onu azarladı. Nebî (s.a.v.) ise onlara mâni oldu. Bedevî bevlini bitirince, Nebî (s.a.v.) bir kova su getirilmesini emretti ve o su döküldü. İttifak edilmiştir. (1)(1) - Sahîh. Buhârî (219), Müslim (284) rivayet etmiştir. Hadisin Enes'ten gelen tarikleri olduğu gibi, Enes dışındaki bazı sahâbîlerin rivayetinden de gelmiştir, ve sahih olduğu açıktır. (Aynı şekilde) bakınız.
١٢ - وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رضي الله عنه قَالَ: جَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَبَالَ فِي طَائِفَةِ الْمَسْجِدِ، فَزَجَرَهُ النَّاسُ، فَنَهَاهُمْ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا قَضَى بَوْلَهُ أَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِذَنُوبٍ مِنْ مَاءٍ; فَأُهْرِيقَ عَلَيْهِ. مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. (١)(١) - صحيح. رواه البخاري (٢١٩)، ومسلم (٢٨٤)، وله طرق عن أنس، وجاء أيضا من رواية بعض الصحابة غير أنس.
17 - Ümmü Seleme (r.anhâ)'dan rivayet edildiğine göre şöyle buyurdu: Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdu: «Gümüş kaptan içen kimse, muhakkak ki karnında cehennem ateşini guruldatır.» Müttefekun aleyhtir. (1)(1) - Sahih. Buhârî (5634) ve Müslim (2065) rivayet etmiştir.
١٧ - وَعَنْ أُمِّ سَلَمَةَ رضي الله عنها، قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم: «الَّذِي يَشْرَبُ فِي إِنَاءِ الْفِضَّةِ إِنَّمَا يُجَرْجِرُ فِي بَطْنِهِ نَارَ جَهَنَّمَ». مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. (١)(١) - صحيح. رواه البخاري (٥٦٣٤)، ومسلم (٢٠٦٥)
18 - İbn Abbas (r.a.)'dan rivayet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: «Deri tabaklandığında temizlenmiş olur.» Hadisi Müslim rivayet etmiştir. (1) Dört sünen sahibinde ise: «Hangi deri tabaklanırsa...» şeklindedir. (2)(1) - Sahihtir. Müslim rivayet etmiştir (366).(2) - Nesâî (773), Tirmizî (1728) ve İbn Mâce (3609) yine İbn Abbas'tan rivayet etmiş olup, önceki gibi sahihtir. «Uyarı»: Hâfız (Allah ona rahmet etsin) «Dört sünende» sözünde vehme kapılmıştır. Çünkü Ebû Dâvûd bu hadisi bu lafızla rivayet etmemiş, onun lafzı Müslim'in lafzı gibidir.
١٨ - وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رضي الله عنهما قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم: «إِذَا دُبِغَ الْإِهَابُ فَقَدْ طَهُرَ». أَخْرَجَهُ مُسْلِمٌ. (١) وَعِنْدَ الْأَرْبَعَةِ: «أَيُّمَا إِهَابٍ دُبِغَ». (٢)(١) - صحيح. رواه مسلم (٣٦٦)(٢) - رواه النسائي (٧٧٣)، والترمذي (١٧٢٨)، وابن ماجه (٣٦٠٩) عن ابن عباس أيضا، وهو صحيح كسابقه. «تنبيه»: وهم الحافظ رحمه الله في قوله: «وعند الأربعة» وذلك لأن أبا داود لم يروا الحديث بهذا اللفظ، وإنما لفظه كلفظ مسلم.
21 - Ebû Sa‘lebe el-Huşenî (r.a.)’den rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: “Ey Allah’ın Resûlü (s.a.v.)! Biz, ehl-i kitap bir kavmin topraklarında bulunuyoruz; onların kaplarında yemek yiyebilir miyiz?” Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdu: “Onlarda yemeyin; ancak başka bir şey bulamazsanız, onları yıkayın ve onlarda yiyin.” Müttefekun aleyh. (1) - Sahîh. Buhârî (5478, 5488, 5496) ve Müslim (1930) rivayet etmiştir. Ebû Sa‘lebe'den gelen başka tarikler ve lafızlar da mevcuttur.
٢١ - وعَنْ أَبِي ثَعْلَبَةَ الخُشَنِيِّ - رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ - قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللهِ، إِنَّا بِأَرْضِ قَومٍ أَهْلِ كِتَابٍ، أَفَنَأْكُلُ فِي آنِيَتِهِمْ؟ قَالَ: «لَا تَأكُلُوا فِيهَا إِلَاّ أَنْ لَا تَجِدُوا غَيْرَهَا، فَاغْسِلُوهَا، وَكُلُوا فِيهَا». مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. (١)(١) - صحيح. رواه البخاري (٥٤٧٨) و (٥٤٨٨)، (٥٤٩٦)، ومسلم (١٩٣٠)، وله طرق وألفاظ، عن أبي ثعلبة.
26 - Amr b. Hârice’den (r.a.) rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir: Resûlullah (s.a.v.) bize Minâ’da, devesi üzerinde hutbe verdi; devesinin salyası benim omuzlarımın üzerine akıyordu. Bunu Ahmed (b. Hanbel) ve Tirmizî tahric etmiş, Tirmizî onu sahih olarak değerlendirmiştir.
(1)(1) - Sahihtir. Ahmed (487) ve Tirmizî (2121) rivâyet etmiştir. Senedinde zayıflık bulunmakla birlikte, onu destekleyen başka rivâyetler vardır. Hadisin devamı bulunmaktadır; bunu «el-Asıl»’da ayrıntılı olarak ele aldım. Tirmizî ise: «Hadis hasen sahihtir» demiştir.
٢٦ - وَعَنْ عَمْرِو بْنِ خَارِجَةَ رضي الله عنه قَالَ: خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِنًى، وَهُوَ عَلَى رَاحِلَتِهِ، وَلُعَابُهَا يَسِيلُ عَلَى كَتِفَيَّ. أَخْرَجَهُ أَحْمَدُ، وَالتِّرْمِذِيُّ وَصَحَّحَه. (١)(١) - صحيح. رواه أحمد (٤٨٧)، والترمذي (٢١٢١)، وهو وإن كان في سنده ضعف إلا أن له ما يشهد له، وللحديث تتمة، وقد فصلت ذلك في «الأصل». وقال الترمذي: «حديث حسن صحيح».
30 - Esmâ bint Ebî Bekir (r.anhümâ)’dan rivayet edildiğine göre Nebî (s.a.v.) elbiseye bulaşan hayız kanı hakkında şöyle buyurdu: «Onu kazı, sonra su ile parmak bastırarak sık, sonra (üzerine) su serp, sonra da o elbise ile namaz kıl.» Müttefekun aleyh. [Sahîh. Buhârî (227, 307) ve Müslim (291) tarafından Fâtıma bint el-Münzir’den, onun ninesi Esmâ’dan rivayet edilmiştir.]
٣٠ - وَعَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ رضي الله عنهما; أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ - فِي دَمِ الْحَيْضِ يُصِيبُ الثَّوْبَ: «تَحُتُّهُ، ثُمَّ تَقْرُصُهُ بِالْمَاءِ، ثُمَّ تَنْضَحُهُ، ثُمَّ تُصَلِّي فِيهِ». مُتَّفَقٌ عَلَيْه. (١)(١) - صحيح. رواه البخاري (٢٢٧)، (٣٠٧)، مسلم (٢٩١) من طريق فاطمة بنت المنذر، عن جدتها أسماء، به.
34 - Yine Alî b. Ebî Tâlib (r.a.)'den: Nebî (s.a.v.)'in abdest alma şekli hakkında dedi ki: "Başını bir kere meshetti." Bunu Ebû Dâvûd rivayet etti. Nesâî ve Tirmizî de sahih bir isnad ile rivayet etmiştir. Hatta Tirmizî: "Muhakkak ki bu bâbta en sahih olanıdır." demiştir. (1)(1) - Sahihtir. Bunu Ebû Dâvûd (111) rivayet etmiştir.
٣٤ - وَعَنْ عَلِيٍّ رضي الله عنه: فِي صِفَةِ وُضُوءِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَاحِدَةً. أَخْرَجَهُ أَبُو دَاوُد، وَأَخْرَجَهُ النَّسَائِيُّ وَالتِّرْمِذِيُّ بِإِسْنَادٍ صَحِيْحٍ، بَلْ قَالَ التِّرْمِذِيُّ: إِنَّهُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي البَابِ. (١)(١) - صحيح. رواه أبو داود (١١١)
Ebû Hureyre (r.a.)'den rivayet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurdu: «Biriniz uykusundan uyandığında üç defa istinşâr yapsın. Zira şeytan gece boyunca onun burun boşluğunun üzerinde geceler.» Müttefekun aleyh. (Buhârî, 3295; Müslim, 238)
٣٧ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم: «إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ مَنَامِهِ فَلْيَسْتَنْثِرْ ثَلَاثًا، فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَبِيتُ عَلَى خَيْشُومِهِ». مُتَّفَقٌ عَلَيْه. (١)(١) - صحيح. رواه البخاري (٣٢٩٥)، ومسلم (٢٣٨)
43 - Ebû Hureyre (r.a.)'den rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: Resûlullah (s.a.v.)'i şöyle buyururken işittim: «Şüphesiz ümmetim, abdest eseri olarak yüzleri nurlu, el ve ayakları parlak bir halde kıyamet günü geleceklerdir. Sizden kim gücü yeterse, yüzünün nûrunu [abdestte yıkadığı yerin sınırını] uzatsın, bunu yapsın.» Buhârî ve Müslim ittifakla rivayet etmiştir. Lafız Müslim'e aittir. (1) (1) - Sahihtir. Buhârî (136), Müslim (246/35) rivayet etmiştir. «Kim gücü yeterse...» ifadesi, Ebû Hureyre'nin kendi sözü olarak müdrectir [hadise sonradan eklenmiştir]. En doğrusunu Allah bilir.
٤٣ - وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ: «إِنَّ أُمَّتِي يَأْتُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ غُرًّا مُحَجَّلِينَ، مِنْ أَثَرِ الْوُضُوءِ، فَمَنِ اسْتَطَاعَ مِنْكُمْ أَنْ يُطِيلَ غُرَّتَهُ فَلْيَفْعَلْ». مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ، وَاللَّفْظُ لِمُسْلِمٍ. (١)(١) - صحيح. رواه البخاري (١٣٦)، ومسلم (٢٤٦) (٣٥) وقوله: «فمن استطاع» مدرج من كلام أبي هريرة. والله أعلم.