İmam Takıyyüddîn Ebü'l-Abbas Ahmed b. Abdülhalîm b. Teymiyye el-Harrânî ed-Dımaşkî (728 senesinde vefat etmiştir). İmam, el-Allâme İbn Teymiyye (1) Hicrî 661 yılında, Melik Zâhir Baybars'ın Mısır ve Şam'a hâkim olduğu dönemde doğmuştur. Bu Melik, Selâhaddîn-i Eyyûbî'den sonraki en güçlü Müslüman hükümdarlardandı. İbn Teymiyye, Bağdat'ın yıkımından beş yıl sonra dünyaya gelmiş; doğumundan üç yıl önce ise Tatarlar Halep ve Şam'a girmiş bulunuyordu. Büyüyüp olgunlaştığında çağdaşları kendisine Tatarların bu vahşî ve insanlık dışı saldırılarını anlattılar; öyle ki onun memleketi Harrân dahi bu güvenli beldelerde ne Allah'ı ne de insanlığı gözetmeyen o cani topluluğun zulmünden kurtulamamıştı. İbn Teymiyye, henüz yedi yaşları civarında iken ailesiyle birlikte yaşadığı memleketi Harrân'da çocukluğunda her taraftan akan kan nehirlerini görmüş ve işitmiştir. Bu kin ve nefret dolu atmosferde İbnü's-Salâh, Nevevî, İzz b. Abdüsselâm, Mizzî ve Zehebî gibi büyük âlim, imam ve fıkıhçılardan müteşekkil bir topluluk yükselmiştir. Aynı şekilde İbn Teymiyye'nin döneminde Kādılkudât Kemâleddin de (1) parlamıştır. (1) Şeyhülislâm İbn Teymiyye'nin biyografisi için bkz. Fevâtü’l-Vefeyât (1/35-45), ed-Dürerü’l-Kâmine (1/144), el-Bidâye ve’n-Nihâye (14/135), İbnü’l-Verdî (2/284), Âdâbü’l-Lüga (3/234), en-Nücûmü’z-Zâhire (9/271), Tehzîbu İbn Asâkir (2/28), Dâiretü’l-Maârifi’l-İslâmiyye (1/109). (*)
الإمام تقي الدين أبي العباس أحمد بن عبد الحليم ابن تميمة الحراني الدمشقي المتوفى ٧٢٨ هـ ولد الإمام العلامة ابن تميمة (١) سنة ٦٦١ هـ في أيام الملك الظاهر بيبرس والذي كان حاكما على مصر والشام آنذاك، وقد كان من أقوى الملوك المسلمين بعد صلاح الدين الأيوبي.وقد ولد ابن تيمية بعد تدمير بغداد بخمس سنوات، ودخل التتار حلب ودمشق قبل مولده بثلاث سنوات فلما شب وكبر وحكى له معاصر وهذه الحملات الضارية الوحشية من التتار، حتى أن مسقط رأسه (حران) لم تسلم من أذى هؤلاء القوم المجرمين الذين لم يراعوا الله ولا الإنسانية في هذه البلاد الآمنة.وسمع ابن تيمية ورأى وهو صبي أنهار الدماء المسفوك المسفوح تجري حوله من كل مكان وهو ابن سبع سنين تقريبا في بلدته حران التي نشأت فيها أسرته وبيته.وفي هذا الجو المشحون بالكمد والإحن نهض لفيف من العلماء والأئمة الكبار والفقهاء أمثال ابن الصلاح والنووي والعز بن عبد السلام والمزي والذهبي، كما نبغ في عصر ابن تيمية أيضا قاضي القضاة كمال الدين(١) راجع ترجمة شيخ الأسلام ابن تيمية في فوات الوفيات (١ / ٣٥ - ٤٥) والدرر الكامنة (١ / ١٤٤) والبداية والنهاية (١٤ / ١٣٥) وابن الوردي (٢ / ٢٨٤) وآداب اللغة (٣ / ٢٣٤) والنجوم الزاهرة (٩ / ٢٧١) وتهذيب ابن عساكر (٢ / ٢٨) ودائرة المعارف الإسلامية (١ / ١٠٩) (*)
Zemlekânî, Kazvînî, Sübkî ve İbn Hayyân et-Tevhîdî. Bu seçkin âlimlerin varlığına rağmen, âlimler basitlik, yüzeysellik ve fıkhî ile şer‘î meselelerde derinlik azlığı ile niteleniyordu. Fıkıh ise o dönemde donukluk ve katılıkla vasıflanmıştı. İslâm'a ve Müslümanlara, fikrin katılaşması ve kabiliyetlerin donuklaşmasından daha zararlı bir şey yoktur. İşte bu durum, İbn Teymiyye devrindeki Tatar ve Haçlı savaşları esnasında meydana gelmiştir. Savaşlar kızışınca insanlar dine sığınırlar. İnsanlara ve Müslümanlara, cedel konuları, kelâmî meseleler ve safsata felsefesi kadar zarar veren hiçbir şey yoktur ki bunlar (dışarıya karşı) fasâhat ve beyân gösterir, ancak dinin hakikatleri ve onun güzel fıtratı hakkında çirkin bir cehli gizler. Âlim, fakih, hâfız İbn Teymiyye'nin ailesi, İmam Ahmed b. Hanbel mezhebi üzere bir ilim ve fazilet ailesi idi; hatta o diyarlarda Hanbelî mezhebinin önderi konumundaydı. Zira dedesi, kendi döneminde Hanbelî mezhebinin imamı idi. Zehebî şöyle demiştir: "Bana bizzat Şeyhülislâm İbn Teymiyye şunu anlattı: Şeyh İbn Mâlik derdi ki: 'Allah, fıkhı Mecdüddîn b. Teymiyye'ye, Dâvûd (a.s.)'a demiri yumuşattığı gibi yumuşatmıştır.' " (sözü burada bitti). İbn Teymiyye, döneminde bilinen ilimleri tahsil etti; Arap dili, nahiv ve sarfa hususî bir ihtimam gösterdi. Ayrıca hesap, riyâziye ve hat ilmiyle de ilgilendi; fıkıh, usûl ilmi, hadis, tefsir ve ferâiz ilmine ise ayrı bir ehemmiyet verdi. Tefsir ilmi, İbn Teymiyye'nin en sevdiği ve en çok tercih ettiği ilimlerden idi; hatta onun bir âyet üzerine yaklaşık yüz tefsir okuduğu rivayet edilir. Bu husustaki sözünü teemmül edin: "Bir âyet üzerine belki yüze yakın tefsir mütalaa eder, sonra Allah'tan anlayış diler ve derdim: Ey Âdem'e ve İbrahim'e öğreten (Allah'ım), bana öğret. Terk edilmiş mescitlere ve benzeri yerlere gider, yüzümü toprağa sürer, Allah'a yalvarır ve 'Ey İbrahim'e öğreten, bana anlayış ver' derdim." (sözü burada bitti).
الزملكاني، والقزويني والسبكي وابن حيان التوحيدي.ورغم وجود هؤلاء العلماء الأفذاذ إلا أن العلماء كان مقسما بالبساطة والسطحية وقلة التعمق في المسائل الفقهية والشرعية.واتسم الفقه آنئذ بالجمود والتحجر وليس ثمة أضر على الإسلام والمسلمين من تحجر الفكر وجمود القرائح وهذا ما حدث إبان الحروب التترية والصليبية في عصر ابن تيمية.وإذا احتدمت الحروب لجأ الناس إلى الدين، وما أضر الناس ولا أضر المسلمين مثل القضايا الجدلية والمسائل الكلامية والفلسفة السفسطائيه التي تظهر فصاحة وبيانا وتضمر جهلا مشينا بحقائق الدين وفطرته الجميلة.وقد كانت أسرة العلامة الفقيه الحافظ ابن تيمية أسرة علم وفضل على مذهب الإمام أحمد بن حنبل بل كانت زعيمة للمذهب الحنبلي في تلك الديار إذ كان جده إماما للمذهب الحنبلي في عصره قال الذهبي: - (قال لي شيخ الإسلام ابن تيمية بنفسه أن الشيخ ابن مالك كان يقول: لقد ألان الله الفقه لممجد الدين بن تيمية كما ألان الحديد لداود عليه السلام ا.هـ.وقد درس ابن تيمية العلوم المعروفة في عصره وعني عناية خاصة باللغة العربية والنحو والصرف كما اهتم بدراسة الحساب والرياضية والحظ وأبدي اهتماما خاصا بالفقه وعلم الأصول والحديث والتفسير وعلم الفرائض، ولعل علم التفسير كان من أحب العلوم وآثرها عند ابن تيمية حتى قيل إنه كان يقرأفي الآية الواحدة نحو مائة تفسير، تأمل قوله في ذلك: - (ربما طالعت على الآية الواحدة نحو مائة تفسير، ثم أسأل الله الفهم وأقول يا معلم آدم وابراهيم علمني، وكنت أذهب إلى المساجد المهجورة ونحوها، وأمرغ وجهي في التراب وأسأل الله وأقول: يا معلم إبراهيم فهمني) ا.هـ.
İbn Teymiyye (rahmetullahi aleyh) zekâsı parlak, anlayışı derin, kavrayışı süratli bir âlimdi. Henüz yirmi iki yaşında iken dinî meselelerde fetva veriyordu. İbn Teymiyye’nin eserleri ve telifatı, onun geniş bilgi birikimine, derin kültürüne ve güçlü şahsiyetine delalet eder. Zira o, herhangi bir mesele veya dava ele aldığında, aklî ve ilmî delillerin tamamını bir araya getirerek hüccetini kuvvetlendirir ve görüşünü pekiştirir. O, fıkhî veya şer‘î delil ve ispatlar hususunda ele aldığı her konuda Kur’an-ı Kerim âyetleriyle istişhadda bulunmaksızın yapmaz. Bu suretle okuyucuyu, bakış açısına ve görüşünün sağlamlığına tamamen ikna edinceye kadar bırakmaz. Hiç kimseye gizli değildir ki İbn Teymiyye, İslâmî fikrin uyanışı ve şer‘î ilimlerin tecdidi bayrağını taşımış; tevhid bayrağını yükseltmiş; bid‘at ve hevâlarla mücadele etmiş; İslâm’a tuzak kuran helak olmuş fırkalara karşı şiddetli ve güçlü reddiyeler yazmış; felsefe, metafizik ve kelâm ilmine acı ve sert eleştiriler yöneltmiş; Kitap ve Sünnet minhacını ve üslubunu her türlü üslup ve minhacın üzerinde tutmuştur. İbn Teymiyye, kızışmış bir savaştı; alevi sönmemiş, ateşi dinmemişti. Kendi asrındaki bid‘atçilerin ahmaklığına karşı o, âsîlerin, yoldan çıkmışların ve korku salanların boyunlarına çekilmiş bir kılıç idi. Hâfız İbn Kesîr, meşhur tarih kitabı el-Bidâye ve’n-Nihâye’de İbn Teymiyye’nin kendi asrının fukahasıyla yaptığı birçok münazarayı nakletmiştir. İbn Teymiyye ve talebesi İbn Kayyim el-Cevziyye ile sûfîler arasında bir taraftan çeşitli çatışmalar vuku bulmuştur. Özellikle hulûl ve vahdet-i vücûd görüşünü benimseyen Muhyiddîn b. Arabî ve Hallâc gibi ileri gelenlerine şiddetli davranmış; onları zındıklık, küfür ve ilhad ile suçlamıştır. İbn Teymiyye (rahmetullahi aleyh) davasındaki ihlâsı sebebiyle zulüm ve işkence çekmiş, hasımları ve düşmanları ona tuzak kurmuş, defalarca hapse girmiş ve hapiste iken vefat etmiştir. Allah ona rahmet eylesin, İslâm’a hayırla mükâfat versin ve bizi de onunla ikram yurdunda buluştursun. Âmîn. es-Seyyid el-Cümeylî.
وقد كان ابن تيمية رحمه الله متوقد الذكاء كثير الزكانة والفطنة سريع الفهم والاستيعاب فقد كان يفتي في أمور الدين وهو ابن الثانية والعشرين من عمره.ومصنفاف ابن تيمية ومؤلفاته تدل على سعة اطلاعه وعمق ثقافته وقوة شخصية فهو عند ما يعرض لمسائلة من المسائل أو قضية من القضايا يحشد لك كل البراهين والأدلة العقلية والعلمية ليقوى بها حجته ويؤكد بها رأيه وهو لا ينفك يستشهد بآيات القران الكريم في كل ما يتعرض له من أدلة وأثباتات فقهية أو شرعية وهو بذلك لا يترك القارئ حتى يقنعه تماما بوجهة نظره وصلابة رأيه.ولا يخفى على أحد أن ابن تيمية حمل لواء بعث الفكر الأسلامي وتجديد العلوم الشرعية ورفع لواء التوحيد ومحاربة البدع والأهواء والردود العنيفة القوية على الفرق الهالكة التي كادت للإسلام ونقده العنيف المر للفلسفة والميتا فيزيقا وعلم الكلام وترجيح منهج الكتاب والسنة وأسلوبهما على كل أسلوب ومنهج.لقد كان ابن تيمية حربا حامية الوطيس لم يخمد لظاها وما أخبى سعيرها على رعونة المبتدعين في عصرة إنما كان سيفا مصلتا على رقاب الخارجين والمارقين المرجفين.وقد أورد الحافظ ابن كثير في كتابه التاريخي المشهور (البداية والنهاية)كثيرا من مناظرات ابن تيمية مع فقهاء عصره.وقد كانت ثمة صراعات شتى بين ابن تيمية وتلميذه ابن القيم الجوزية من ناحية وبين الصوفية من ناحية أخرى وقد شدد على أقطابهم ولا سيما الذين قالوا بالحلول وبالوحدة أمثال محيى الدين بن عربي والحلاج ورماهم بالزندقة والكفر والإلحاد.ولقاء إخلاصه في دعوته كابد ابن تيمية رحمه الله وعانى من البطش والتعذيب فقد كادله خصومه وأعداؤه ودخل السجن مرات عديدة، وقد توفي وهو في السجن رحمه الله وجزاه عن الإسلام خيرا وألحقنا به في دار كرامته.آمين.السيد الجميلي
Bu kitaptaki çalışmamız: İbn Teymiyye'nin Mecmû‘u’l-Fetâvâ'sından —ki 27. cildin 450-490. sayfaları arasında yer almaktadır— metinleri tahkik ettik. İbn Teymiyye'nin görüşlerini müzakere ettik; hakikatten sapması halinde —tabii ki hüsnü niyetle— kendisinden istifade ettiği büyük âlim ve tarihçilerin, meselâ Taberî, Mes‘ûdî, İbn Abdürabbih, Kâdî İbnü'l-Arabî ve İmâm Kurtubî'nin görüşleriyle cevap verdik. İmla hatalarını, tashif ve tahrifleri düzelttik; kapalı lafızların manalarını açıkladık. İbn Teymiyye (rahmetullahi aleyh)'nin zikrettiği âyet ve hadisleri tahriç ettik; böylece fayda tamamlansın ve istifade kolaylaşsın. Gerektiren bazı yerlerde şahsî görüşümüzü belirttik. Allah, İbn Teymiyye'ye, onun yolunu izleyenlere ve sünnete yardım, bid‘atı bastırma uğrunda sancağını taşıyanlara rahmet eylesin.
عملنا في هذا الكتاب * قمنا بتحقيق النصوص من مجموع الفتاوي لابن تيمية وقد تضمنها المجلد السابع والعشرون من ص ٤٥٠ إلى ص ٤٩٠.* ناقشنا آراء ابن تيمية وفي حالة عدوله عن الحقيقة - بحسن نية طبعا - رددنا عليه بآراء العلماء والمؤرخين الكبار الذين أخذ عنهم مثل الطبري والمسعودي وابن عبد ربه والقاضي ابن العربي والأمام القرطبي.* قمنا بتصويب الأخطاء الإملائية والتصحيفات والتحريفات وشرحنا معاني الألفاظ الغامضة.* خرجنا الآيات والأحاديث التي أوردها ابن تيمية رحمه الله حتى تكتمل الفائدة ويتيسر النقع.* أبدينا رأينا الشخصي في بعض المواضع التي تقتضي ذلك.* رحم الله ابن تيمية ومن نهج نهجه وحمل لواءه في نصر السنة وقمع البدعة.
Bismillâhirrahmânirrahîm. Âlim efendiler, din imamları ve Müslümanlara rehberlik edenler — Allah hepsinden râzı olsun ve onları apaçık hakkı ortaya koymada muvaffak kılıp bâtıla sapanların taşkınlığını bastırsın — ne buyururlar: Kahire şehrinde Hüseyin (radıyallahu anh) hazretlerine nispet edilen meşhed sahih midir, yoksa değil midir? Ve Hüseyin (r.a.)'in başı Şam'a, ardından Mısır'a mı nakledilmiştir, yoksa Irak tarafından Medine'ye mi nakledilmiştir? Ve Askalan'da bulunan meşhed hakkında bazı kimselerin zikrettikleri sahih midir, değil midir? Hüseyin (r.a.)'in başının durumunu ve onun Şam ile Mısır'a değil de Medîne-i Münevvere'ye nakledildiğini kim zikretmiştir? Erken dönem ve son dönem âlimlerinden hangileri Askalan meşhedi ile Kahire meşhedinin uydurma olduğuna ve sahih olmadığına kesin olarak hükmetmiştir? Ve bu hususta — zira ihtiyaç zaruret derecesindedir — sözü genişçe açıklasınlar; inşallah teâlâ sevap ve mükâfata nâil olurlar.
بسم الله الرحمن الرحيم *ما تقول السادة العلماء أئمة الدين، وهداة المسلمين، رضي الله عنهم أجمعين، وأعانهم على تحقيق الحق المبين، وإخماد شغب المبطلين: في المشهد المنسوب إلى الحسين رضي الله عنه بمدينة القاهرة: هل هو صحيح أم لا؟ وهل حمل رأس الحسين إلى دمشق، ثم إلى مصر، أم حمل إلى المدينة من جهة العراق؟.وهل لما يذكره بعض الناس من جهة المشهد الذي كان بعسقلان من صحة أم لا؟.ومن ذكر أمر رأس الحسين، ونقله إلى المدينة النبوية دون الشام ومصر؟.ومن جزم من العلماء المتقدمين والمتأخرين بأن مشهد عسقلان ومشهد القاهرة مكذوب، وليس بصحيح؟ وليبسطوا القول في ذلك، لأجل مسيس الضرورة والحاجة إليه، مثابين مأجورين إن شاء الله تعالى.
Cevap: Bismillâhirrahmânirrahîm. Elhamdülillâh. Lâkin Kahire'de bulunan ve Hüseyin b. Ali (r.a.)'a nispet edilen meşhed [türbe/makam], âlimler nezdinde malum olan, ilim ve doğruluklarıyla tanınan ve Müslümanların bu tür meselelerde kendilerine müracaat ettikleri ulema arasında hiçbir ihtilaf bulunmaksızın, uydurma ve asılsızdır. İlmi ve sıdkı ile bilinen, ismi konulabilir hiçbir âlimin bu meşhedin sahih olduğunu söylediği de bilinmemektedir. Bazı kimseler, Râfıza'nın (1) ve onlar gibi yalancı kimselerin makalelerini nakletme âdetleri üzere, bilinmeyen kişilere bu sözü isnad ederler. Zira onlar hadisler ve hikâyeler nakleder, mezhepler ve makaleler zikrederler. (Dipnot 1: Râfıza'dan, bidatlerini Ali (r.a.) zamanında izhar eden Sebeiyye de vardır. Onlardan bazısı Ali'ye 'Sen ilâhsın' dedi. Bunun üzerine Ali (r.a.) onlardan bir topluluğu yaktırdı ve liderleri Abdullah b. Sebe''yi Medâin'in Sâbât'ına sürgün etti. Bu fırka, Ali'nin ilâh olduğunu söyledikleri için İslâmî bir fırka değildir. Râfıza, Ali (r.a.) zamanından sonra dört kola ayrıldı: Zeydiyye, İmâmiyye, Keysâniyye ve Gulât. Zeydiyye kendi içinde fırkalara, İmâmiyye fırkalara, Gulât da fırkalara ayrıldı. Her fırka diğerini tekfir eder. Gulât fırkalarının tamamı İslâm fırkalarının dışındadır. Bağdâdî, Zeydiyye fırkasını Râfıza'dan saymakla birlikte, Zeydiyye, Zeyd b. Ali'ye tabi olanlardır. Râfıza ise onunla birlikte olup sonra onu terk edenlerdir. Bkz. el-Bağdâdî, el-Fark Beyne'l-Fırak (thk. Şeyh Muhammed Muhyiddin Abdülhamîd), s. 21 (tasarrufla), Dâru'l-Ma'rife, Lübnan; el-Eş'arî, Makālâtu'l-İslâmiyyîn, 1/129; el-Mes'ûdî, Mürûcü'z-Zeheb, 3/220, Dâru'l-Ma'rife. Keysâniyye için Mürûcü'z-Zeheb, 3/87'ye müracaat edilmesi tavsiye olunur. İmâmet konusunda da el-Mes'ûdî yine 3/236'da bahsetmektedir; oraya bakılabilir.)
الجواب بسم الله الرحمن الرحيم الحمد لله * بل المشهد المنسوب إلى الحسين بن علي رضي الله عنهما الذي بالقاهرة كذب مختلق، بلا نزاع بين العلماء المعروفين عند أهل العلم، الذينيرجع إليهم المسلمون في مثل ذلك، لعلمهم وصدقهم.ولا يعرف عن عالم مسمى معروف بعلم وصدق أنه قال: إن هذا المشهد صحيح.وإنما يذكره بعض الناس قولا عمن لا يعرف، على عادة من يحكي من مقالات الرافضة (١) وأمثالهم من أهل الكذب.* فإنهم ينقلون أحاديث وحكايات، ويذكرون مذاهب ومقالات.وإذا(١) ومن الروافض السبئية الذين أظهروا بدعتهم في زمان علي رضى الله عنه، فقال بعضهم لعل أنت الإله، فأحرق على قوما منهم، ونفى زعيمهم عبد الله بن سبأ إلى ساباط المدائن، وهذه ليست فرقة إسلامية لأنهم قالوا أن عليا إله.ثم افترقت الرافضة - بعد زمان علي رضي الله عنه أربعة أصناف: زيدية وإمامية، وكيسانية وغلاة، وافترقت الزيدية فرقا والإمامية فرقا، والغلاة فرقا، وكل فرقة تكفر سائرها، وجميع فرق الغلاة خارجون عن فرق الاسلام، وقد جعل البغدادي فرقة الزيدية من الرافضة، مع أن الزيدية أتباع زيدين على الباقين على أتباع والرافضة هم الذين كانوا معه ثم تركوه.راجع الفرق بين الفرق للبغدادي بتحقيق الشيخ محمد محيي الدين عبد الحميد ص ٢١ بتصرف ط.دار المعرفة بلبنان، ومقالات الاسلاميين (١ / ١٢٩) ومروج الذهب للمسعودي (٣ / ٢٢٠) ط.دار المعرفة أيضا.وعن الكيسانية أرجو مراجعة مروج الذهب (٣ / ٨٧) وعن الإمامة تحدث المسعودي أيضا (٣ / ٢٣٦) فراجعه.(*)
Onlara bunu kimin söylediğini ve naklettiğini sordum mu? Onların dönüp kendisine başvuracakları bir masumiyetleri [=yanılmaz/bağlayıcı otorite] yoktu. Ne naklinde doğruluğuyla tanınan birini ne de sözünde ilim sahibi birini isimlendirdiler. Bilakis dayandıkları şeyin son noktası: «Hak olan taife [=fırka] icma etmiştir» demeleridir. Oysa onlar kendi nezdlerinde hak taife, kendi nezdlerinde müminler olup diğer bütün ümmet ise kâfirdir. Derler ki: Onlar hak üzere idiler, çünkü içlerinde masum imam vardır. Râfizîlerin İsnâaşeriyye İmâmiyyesi'ne göre masum imam (1), babası Hasan b. Ali el-Askerî'nin 260 yılında vefatından sonra Sâmerrâ'daki sırdaba girdiğini iddia ettikleri kimsedir. Ondan şu ana kadar ne bir haber bilinmekte ne de bir kimse onun gözüne veya izine rastlamıştır. Ehl-i Beyt'in nesebine dair ilim sahibi olanlar (2) derler ki: Hasan b. Ali el-Askerî'nin nesli ve soyu yoktur. Şüphe yok ki bütün akıl sahipleri böyle bir sözü itibar etmezler. Bu şekilde bir kimse hakkında imamet ve masumiyet itikadına gelince: Bunu kendisi için ancak insanların en sefihi, en dalâlette olanı ve en cahili uygun görür. Onlara reddiyenin genişçe açıklanmasının yeri bundan başkadır (3). Burada asıl maksat: Cehalet ve dalâlet ehlinin söz ve nakillerinin mahiyetini beyan etmektir. Zira bu cahil ve dalâlettekilerin nezdinde beklenen [imam] hakkında iddiaları şudur: Babasının ölümü anında onun yaşı iki, üç veya beş olup bu hususta aralarında ihtilaf vardır. Halbuki Kur'an'ın nassı, mütevâtir sünnet ve ümmetin icmâsı (4) ile şu bilinmektedir: Böyle bir kimsenin canı ve malı bakımından başkasının velâyeti altında bulunması gerekir. Bu durumda onun nefsi, [velâyeti altına girmesi gereken kimse] (1) tarafından korunup kollanır. (1) İmâmiyye on beş fırkadır; bunlardan biri İsnâaşeriyye'dir. Bkz. el-Bağdâdî, el-Fark beyne'l-Fırak, s. 23, tasarrufla. (2) Meselâ, Kureyş neseb âlimi Zübeyr b. Bekkâr. (3) Kitabım olan «Minhâcü's-Sünneti'n-Nebeviyye fî Nakdi Kelâmi'ş-Şîa ve'l-Kaderiyye» adlı esere müracaat ediniz. (4) [Burada] «cem‘» [=topluluk] şeklinde geçmektedir; doğrusu «icmâ» olmalıdır.
طالبتهم بمن قال ذلك ونقله؟ لم يكن لهم عصمة يرجعون إليها.ولم يسموا أحدا معروفا بالصدق في نقله، ولا بالعلم في قوله.بل غاية ما يعتمدون عليه.أن يقولوا: أجمعت طائفة الحقة.وهم عند أنفسهم الطائفة الحقة، الذين هم عند أنفسهم المؤمنون، وسائر الأمة كفار.* ويقولون: إنما كانوا على الحق لأن فيهم الإمام المعصوم، والمعصوم عند الرافضة الإمامية الاثنى عشرية (١) : هو الذي يزعمون أنه دخل سردابسامرا بعد موت أبيه الحسن بن علي العسكري، سنة ستين ومائتين.وهو إلى الآن لم يعرف له خبر، ولا وقع له أحد على عين ولا أثر.* وأهل العلم بأنساب أهل البيت (٢) يقولون: إن الحسن بن علي العسكري لم يكن له نسل ولا عقب.ولا ريب أن العقلاء كلهم لا يعدون مثل هذا القول.واعتقاد الإمامة والعصمة في مثل هذا: مما لا يرصاه لنفسه إلا من هو أسفه الناس، وأضلهم وأجهلهم.وبسط الرد عليهم له موضع غير هذا (٣) .* والمقصود هنا: بيان جنس المقولات والمنقولات عند أهل الجهل والضلالات.فإن هذا المنتظر عند الجهال الضلال: يزعمون أنه عند موت أبيه.كان عمره إما سنتين، أو ثلاثا، أو خمسا، على اختلاف بينهم في ذلك.* وقد علم بنص القرآن والسنة المتواترة، وجماع (٤) الأمة: أن مثل هذا يجب أن يكون تحت ولاية غيره في نفسه وماله.فتكون نفسه محضونة مكفولة لمن(١) والامامية خمس عشرة فرقة منها الاثنا عشرية.راجع الفرق بين الفرق للبغدادي ص ٢٣ بتصرف.(٢) مثل الزبير بن بكار نسابة قريش.(٣) راجع كتابة (منهاج السنة النبوية في نقض كلام الشيعة والقدرية) .(٤) كذا ورد بالاصل ولعل الأصوب (إجماع) (*)
O, şer‘î vesayeti hak eder; malına nazar etmeye salâhiyetli olan bir vasî veya başkasının nezâreti altında. O, yedi yaşından önce namazla emrolunmaz. Yedi yaşına ulaşınca namazla emrolunur; on yaşına ulaşıp da namaz kılmazsa terk etmesi sebebiyle edeplendirilir. Böyle bir kimse nasıl olur da masum bir imam, bütün dini bilen ve ancak kendisine iman edenin cennete gireceği bir zat olabilir? * Sonra, onun varlığını, imametini ve masumiyetini takdir etsek bile, mahlûkata ancak Allah ve Resûlü’nün emrettiği şeyleri emreden ve Allah ile Resûlü’nün nehyettiği şeylerden nehyeden kimseye itaat etmek gerekir. Onu görmedikleri ve sözünü işitmedikleri takdirde, onların emrettiği ve nehyettiği şeyleri bilmeye yolları olmaz. O halde onları itaatle mükellef tutmak caiz olmaz; çünkü onlara hiçbir şey emretmemiştir. Emretmeyene itaat ise zatı itibarıyla mümtenidir. Eğer emrettiği farz edilse, fakat emri onlara ulaşmasa ve onlar bunu bilmeye muktedir olamasalar, emrolundukları şeyi bilmekten aciz ve güçsüz olurlar. Bilme imkânı ise emrin şartıdır. Özellikle geç dönem Şîa‘sına göre; zira onlar, kader ve sıfatlar konusunda Mutezile’ye uydukları için, güç yetirilemeyen şeyle mükellef tutmayı en şiddetle men edenlerdendir. * Eğer denilse ki: Bu, onların günahları sebebiyledir; çünkü onlar onu korkutup zuhur etmesine engel oldular. Denilir ki: Diyelim ki düşmanları onu korkuttu; peki dostlarının ve sevenlerinin günahı nedir? Ona iman etmekten ne fayda görürler? Halbuki onlara hiçbir şey öğretmiyor ve emretmiyor. Sonra, davetin kendisine vacip olduğu halde, bu gaybete (gizlenmeye) —ki şu an (1) dört yüz elli yılı aşkın bir süredir devam etmektedir— çekilmesi nasıl caiz olur? Ve onu bu gaybete, ölümlerinden önce var olan babaları (Ali, Hasan, Hüseyin, Ali b. Hüseyin, Muhammed b. Ali, Cafer b. Muhammed, Musa b. Cafer, Ali b. Musa, Muhammed b. Ali, Ali b. Muhammed, Hüseyin b. Ali el-Askerî) niçin sürüklemedi? Zira bunlar mevcuttu, insanlarla bir araya gelirlerdi ve Ali ile Hasan’dan da (bilgi) alınmıştır. (1) Buradaki ‘şu an’, İbn Teymiyye rahimehullah’ın —vefatı 728 hicrî— yaşadığı asır olup, bu gaybeden günümüze kadar 1137 hicrî yıl geçmiştir.
يستحق كفالته الشرعية، تحت من يستحق النظر في ماله من وصى أو غيره.وهو قبل السبع لا يؤمر بالصلاة.فإذا بلغ السبع أمر بها، فإذا بلغ العشر ولم يصل أدب على فعلها.فكيف يكون مثل هذا إماما معصوما، يعلم جميعالدين، ولا يدخل الجنة إلا من يؤمن به؟ ! * ثم بتقدير وجوده، وإمامته وعصمته، إنما يجب على الخلق أن يطيعوا من يأمرهم بما أمرهم الله به ورسوله، وينهاهم عما نهاهم عنه الله ورسوله، فإذا لم يروه ولم يسمعوا كلامه، لم يكن لهم طريق إلى العلم بما يأمر به وما ينهي عنه، فلا يجوز تكليفهم طاعته، إذ لم يأمر هم بشئ، وطاعته من لا يأمر، ممتنعة لذاتها.وإن قدر أنه يأمر، ولم يصل إليهم أمره، ولا يتمكنون من العلم بذلك، كانوا عاجزين غير مطيقين لمعرفة ما أمروا به، والتمكن من العلم شرط في الأمر، لا سيما عند الشيعة المتأخرين، فإنهم من أشد الناس منعا لتكليف ما لا يطاق، لموافقتهم المعتزلة في القدر والصفات أيضا.* وإن قيل: إن ذلك بسبب ذنوبهم، لأنهم أخافوه أن يظهر.قيل: هب أن أعداءه أخافو، فأي ذنب لأوليائه ومحبيه، وأي منفعة لهم من الإيمان به، وهو لا يعلمهم شيئا ولا يأمرهم بشئ؟ ثم كيف جاز له - مع وجوب الدعوة عليه - أن يغيب هذه الغيبة التي لها الآن (١) أكثر من أربعمائة وخمسين سنة.* وما الذي يسوغ له هذه الغيبة، دون آبائهم الموجودين قبل موتهم: كعلي، والحسن، والحسين، وعلي بن الحسين، ومحمد بن علي، وجعفر بن محمد، وموسى بن جعفر، وعلي بن موسى، ومحمد بن علي، وعلي بن محمد، والحسين بن علي العسكري؟ ! * فإن هؤلاء كانوا موجودين يجتمعون بالناس وقد أخذ عن علي والحسن(١) الآن أي عصر ابن تيمية رحمه الله المتوفي سنة ٧٢٨ هـ ومن هذه الغيبة إلى عصرنا هذا ١١٣٧ سنة هـ.(*)
Hüseyin (r.a.), Ali b. Hüseyin (r.a.), Muhammed b. Ali (r.a.) ve Cafer b. Muhammed (r.a.)'e gelince; onların ehli nezdinde bilinen ilimleri vardır. Diğerlerinin ise bilinen sîretleri ve açığa çıkmış haberleri bulunmaktadır.
Peki ne diye bu gizlenmeyi bu kadar uzun bir müddet –dört yüz yıldan fazla– helal (caiz) kıldı? Hâlbuki o ümmetin imamıdır; hatta onların iddiasına göre ümmetin hidayetçisi, davetçisi ve masumudur; kendisine iman edilmesi vacip olandır. Onlara göre ona iman etmeyen mümin değildir.
Eğer 'korku' derlerse, denilir ki: Onun babalarına karşı duyulan korku çok daha şiddetliydi –âlimler arasında ihtilaf yoktur– ve onlardan bazısı hapsedilmiştir. Sonra korku ancak savaştığında olur. Oysa kendisi, selefinin Müslümanlarla oturup onlara ilim öğretmek şeklinde yaptığı gibi yapsaydı, üzerine bir korku olmazdı.
Bu kimselerin sapıklığını ortaya koymak uzun sürer. Burada maksat sadece şunu beyan etmektir: Onlar bu meselenin kendileri için dinin aslı (temeli) olduğunu ileri sürmektedirler. Sonra diyorlar ki: 'Hak taife iki görüşe ayrıldığında, bunlardan birinin söyleyeni bilinir, diğerinin söyleyeni bilinmezse, söyleyeni bilinmeyen görüş hak olan görüştür.' İşte bunu şeyhlerinin kitaplarında buldum. Bunu şöyle gerekçelendiriyorlar: 'Söyleyeni bilinmeyen sözün söyleyeni (bir ihtimal) masum imamdır.' Bu ise cehaletin ve sapıklığın son noktasıdır.
Yine bu babda naklettikleri şeyler de böyledir: Sîretler (biyografiler), hikâyeler ve hadisler naklederler. Kendilerinden isnadlarını talep ettiğinde seni doğruluğuyla bilinen bir adama yöneltmezler. Aksine onlardan birine, bunu kendisi gibi bir başkasından işitmiş olması veya içinde bilinen bir isnad olmayan bir kitapta okumuş olması yeter. Şayet bir kimsenin adını verirlerse, o da yalancılık ve iftiralarıyla meşhur olanlardandır.
Sünnet âlimlerinin bilmediği bir şeyi nakletmeleri mutlaka ya tanınmayan meçhul bir kimseden ya da yalancılığıyla bilinen birinden olur.
Bu babdan olarak nakilci şunu nakleder: 'Burası Hüseyin (r.a.)'ın meşhedidir.' Hatta bunun dışında Hüseyin'e nispet edilen başka meşhur (meşhedler) da vardır. Hatta bir kabre nispet edilen meşhedler...
والحسين، وعلي بن الحسين، ومحمد بن علي، وجعفر بن محمد - من العلم ما هو معروف عند أهله، والباقون لهم سبر معروفة، وأخبار مشكوفة.* فما باله استحل هذا الاختفاء هذه المدة الطويلة أكثر من أربعمائة سنة، وهو إمام الأمة، بل هو على زعمهم، هاديها وداعيها ومعصومها، الذي يجب عليها الأيمان به.ومن لم يؤمن به فليس بمؤمن عندهم؟ فإن قالوا: الخوف.قيل: الخوف على آبائه كان أشد، بلا نزاع بين العلماء، وقد حبس بعضهم.ثم الخوف إنما يكن إذا حارب.فأما إذا فعل كما كان يفعل سلفه من الجلوس مع المسلمين وتعليمهم لم يكن عليه خوف.* وبيان ضلال هؤلاء طويل.وإنما المقصود بيانه هنا: أنهم يجعلون هذا أصل دينهم.ثم يقولون: إذا اختلفت الطائفة الحقة على قولين، وأحدهما يعرف قائله، والآخر، لا يعرف قائله، كان القول الذي لا يعرف قائله الحق، وهكذا وجدته في كتب شيوخهم، وعللوا ذلك، بأن القول لا يعرف هو قائله يكون من قائليه الإمام المعصوم، وهذا نهاية الجهل والضلال.* وهكذا ما ينقلونه من هذا الباب، ينقلون سيرا وحكايات وأحاديث، إذا ما طالبتهم بإسنادها، لم يحلوك على رجل معروف بالصدق، بل حسب أحدهم أن يكون سمع ذلك من آخر مثله، أو قرأه في كتاب ليس فيه إسناد معروف، وإن سموا أحدا: كان من المشهورين بالكذب والبهتان.لا يتصور قط أن ينقلوا شيئا مما لا يعرفه علماء السنة إلا عن مجهول لا يعرف، أو عن معروف بالكذب.* ومن هذا الباب نقل الناقل: أن هذا مشهد الحسين رضي الله عنه، بل وكذلك مشاهير غير هذا مضافة إلى الحسين، بل ومشاهد مضافة إلى قبر
Hüseyin (r.a.)'e gelince, şu husus üzerinde herkes ittifak hâlindedir: Bu (Kahire'deki) meşhed, hicrî beş yüz kırklı yıllarda inşa edilmiş olup Askalân'daki meşhedden nakledilmiştir. Askalân'daki o meşhed ise hicrî dört yüz doksanlı yıllardan sonra ortaya çıkarılmıştır. İşte bu Kahire meşhedinin aslı, o Askalân meşhedidir. O Askalân'daki meşhed, Hüseyin'in katlinden dört yüz otuz küsur yıl sonra; bu (Kahire'deki) ise katlinden yaklaşık beş yüz yıl sonra ortaya çıkmıştır. Bu husus, bu babda söz söyleyen ilim ehlinden —aralarında hadis ehli, Kahire haberlerini tasnif edenler, tarih tasnif edenler ve ilim ehlinin tabaka tabaka naklettikleri bilgiler olmak üzere— farklı gruplardan iki kişinin dahi ihtilaf etmediği bir meseledir. Bu, onlar arasında meşhur ve mütevatir olup, ister 'Bu meşhedin Hüseyin'e nispeti doğrudur' denilsin ister yalan olduğu söylensin, Abdîler (Fâtımîler) devletinin sonlarında Askalân'dan nakledildiği hususunda ihtilaf etmemişlerdir.
Madem bu Kahire meşhedinin aslı, herkesin ittifakı ve mütevatir nakille o Askalân meşhedinden taşınmıştır; o hâlde 'Askalân'daki o meşhed Hüseyin (r.a.)'in başı üzerine bina edilmiştir' diyen kimsenin sözü, aslında hiçbir delile dayanmayan bir sözdür. Zira bunu ne hadis ehlinden ne haber ve tarih âlimlerinden ne de soy bilgisi —Kureyş nesebi, Benî Hâşim nesebi ve benzeri— üzerine eser telif eden âlimlerden, bu tür nakilleri aktarmakla yükümlü olan ilim ehlinden hiçbiri nakletmemiştir.
O Askalân meşhedi, beşinci asrın sonlarında ortaya çıkarılmıştır; kadîm değildir. Ondan önce orada Hüseyin'e nispet edilen bir mekân veya benzeri bir yer, yahut bu hususta bir işaret olduğu söylenen yazılı bir taş vs. bulunmamaktadır.
Böylece anlaşılmıştır ki: Böyle bir yeri Hüseyin'e nispet etmek, aslında hiçbir ilme dayanmayan bir sözdür. Bu sözü söyleyenin elinde, ne sahih ne de zayıf bir nakil olmak üzere, dayanak olabilecek hiçbir şey yoktur. Bilakis bu, bir adamın kabirlerden bazısına gelip... (1),
(1) Kurtubî, et-Tezkire'de (2/668) şöyle der: "İmâmiyye (Şia), başın öldürülmeden kırk gün sonra cesetle birleştirilmek üzere Kerbelâ'ya iade edildiğini iddia eder. Bu, onlar nezdinde bilinen bir gün olup 'Erbaîn Ziyareti' adını verirler. Askalân'daki bir meşhedde veya Kahire'de bulunduğuna dair rivayet ise bâtıl, sahih olmayan ve sübut bulmayan bir şeydir."
الحسين رضي الله عنه، فإنه باتفاق الناس: أن هذا المشهد بني عام بضع وأربعين وخمسمائة وأنه نقل من مشهد بعسقلان! وأن ذلك المشهد - بعسقلان - كان قد أحدث بعد التسعين وأربعمائة.* فأصل هذا المشهد القاهري هو ذلك المشهد العسقلاني.وذلك العسقلاني محدث بعد مقتل الحسين بأكثر من أربعمائة وثلاثين سنة، وهذا بعد مقتله بقريب من خمسمائه سنة، وهذا مما لم يتنازع فيه اثنان ممن تكلم في هذا الباب من أهل العلم، على اختلاف أصنافهم - كأهل الحديث، ومصنفي أخبار القاهره، ومصنفي التواريخ، وما نقله أهل العلم طبقة عن طبقة (١) .وهذا بينهم مشهور متواتر، سواء قيل: إن إضافته إلى الحسين صدق أو كذب - لم يتنازعوا أنه نقل من عسقلان في أواخر الدولة العبيدية.* وإذا كان أصل هذا المشهد القاهري هو ما نقل عن ذلك المشهد العسقلاني باتفاق الناس وبالنقل المتواتر، فمن المعلوم أن قول القائل: إن ذلك الذي بعسقلان هو مبنى على رأس الحسين رضي الله عنه: قول بلا حجة أصلا.فإن هذا لم ينقله أحد من أهل العلم الذين من شأنهم نقل هذا لا من أهل الحديث.ولا من علماء الأخبار والتواريخ، ولا من العلماء المصنفين في النسب: نسب قريش أو نسب بني هاشم ونحوه.* وذلك المشهد العسقلاني: أحدث في آخر المائة الخامسة، لم يكن قديما، ولا كان هناك مكان قبله، أو نحوه مضاف إلى الحسين، ولا حجر منقوش ولا نحوه مما يقال، إنه علامة على ذلك.* فتبين بذلك: أن إضافة المضيف مثل هذا إلى الحسين قول بلا علم أصلا.وليس مع قائل ذلك ما يصلح أن يكون معتمدا، لا نقل صحيح ولاضعيف، بل لا فرق بين ذلك وبين أن يجئ الرجل إلى بعض القبور التي(١) يقول القرطبي في التذكرة (٢ / ٦٦٨) : (والإمامية تقول إن الرأس أعيد إلى الجثة بكربلاء بعد أربعين يوما من القتل، وهو يوم معروف عندهم يسمون الزيادة فيه زيادة الأربعين، وما ذكر أنه في عسقلان في مشهد هناك أو بالقاهرة فشئ باطل لا يصح ولا يثبت) م هـ.(*)
Müslüman beldelerinde, bunlardan birisinde Hüseyin'in başının bulunduğu veya orasının peygamberlerden bir peygamberin kabri olduğu yahut buna benzer şekilde, yalancılık ve dalâlet ehlinin çoğunun iddia ettiği türden şeyler ileri sürülmektedir.* Mâlumdur ki böyle bir söz Müslümanların ittifakıyla kabul edilmez.* Bunlardan birinin dayandığı şey çoğunlukla şudur: rüya gördüğünü yahut o kabirde ölünün salihliğine delalet eden bir alamet bulduğunu iddia eder: ya hoş bir koku, ya âdetin haricinde bir durum (keramet) yahut buna benzer bir şey, ya da bazı kimselerin o kabri ta'zim ettiğine dair bir rivayet.* Rüyalara gelince, bunların çoğu, hatta ekserisi yalandır. Biz zamanımızda Mısır, Şam ve Irak'ta bazı yerler hakkında rüyalar gördüğünü iddia eden kimseler bilmekteyiz ki onlar, orasının bir peygamber kabri olduğunu veya orada bir peygamber izi bulunduğunu ve buna benzer şeyler söylemekte, fakat yalancı olmaktadırlar. Bu durum yaygındır.* Rüya gören kişi yalancı olabileceği gibi, doğru söylediği takdirde de ona bunu bildiren şeytan olabilir.* Sıhhatine delalet eden hiçbir delil bulunmayan herhangi bir rüya ile ittifakla hiçbir şey sabit olmaz. Nitekim Sahih'te Peygamber (s.a.v.)'den şöyle buyurduğu sabit olmuştur: "Rüya üç çeşittir: Allah'tan gelen bir rüya, kişinin kendi kendine konuşmasından kaynaklanan rüya ve şeytandan gelen rüya." (1) (1) Yüce Allah şöyle buyurmuştur: "Onlara dünya hayatında da ahirette de müjde vardır." (Yunus 10:64) Dediler ki bu, müminin gördüğü veya kendisi için görülen sadık rüyadır. Kişinin kendi kendine konuşmasından kaynaklanan rüyaya gelince, bu, psikolojik rahatsızlıklara dayanır; bilinçaltının bastırılmış arzularla harekete geçmesiyle uyanıklıkta gerçekleşmeyen şiddetli arzularının rüyada gerçekleştiğini görmesidir. Şeytanların rüyasına, yani kâbusa gelince, bunun hakkında Yüce Allah şöyle buyurmuştur: "Dediler ki: Bunlar karmakarışık rüyalardır; biz rüyaların yorumunu bilenler değiliz." (Yusuf 12/44) Sahih hadiste de Peygamber (s.a.v.)'e bir adam gelip "Ey Allah'ın Resulü, rüyamda başımın kesildiğini ve onu takip ettiğimi gördüm" dedi. Bunun üzerine Peygamber (s.a.v.): "Şeytanın seninle rüyanda oynamasından bahsetme" buyurdu. Bkz. en-Nâbülüsî'nin Ta‘tîru'l-Enâm fî Ta‘bîri'l-Menâm adlı eserinin Halebî baskısı (1/4). (*)
بأمصار المسلمين، فيدعى أن في واحد منها رأس الحسين أو يدعى أنه قبر نبي من الأنبياء، أو نحو ذلك مما يدعيه كثير من أهل الكذب والضلال.* ومن المعلوم أن مثل هذا القول غير مقبول باتفاق المسلمين.* وغالب ما يستند إليه الواحد من هؤلاء: أن يدعى أنه رأى مناما، أو أنه وجد بذلك القبر علامة تدل على صلاح ساكنه: إما رائحة طيبة، وإما خرق عادة ونحو ذلك، وإما حكاية عن بعض الناس: أنه كان يعظم ذلك القبر.* فأما المنامات فكثير منها، بل أكثرها كذب وقد عرفنا في زماننا بمصر والشام والعراق من يدعي أنه رأي منامات تتعلق ببعض البقاع إنه قبر نبي، أو أن فيه أثر نبي، ونحو ذلك، ويكون كاذبا.وهذا الشئ منتشر.* فرائي المنام قد يكون كاذبا، وبتقدير صدقه: فقد يكون الذي أخبره بذلك الشيطان.* ورؤيا المحضة التي لا دليل يدل على صحتها لا يجوز أن يثبت بها شئ بالاتفاق، فإنه قد ثبت في الصحيح عن النبي (ص) أنه قال: (الرؤيا ثلاثة: رؤيا من الله، ورؤيا مما يحدث به المرء نفسه، ورؤيا من الشيطان) (١) .(١) قال تعالى: (لهم البشرى في الحياة الدنيا وفي الآخرة) قالوا إنها الرؤيا الصادقة يراها المؤمن أو ترى له.أما الرؤيا التي تنجم عن الحديث المرء نفسه فهذه ترجع إلى اضطرابات نفسية ينطلق فيها اللاشعور بالرغبات المكبوتة فيرى الحالم أمنياته الشاقة التي لم تتحقق في اليقظة يراها تتحقق في المنام.أما رؤيا الشياطين وهي الأحلام فقد ورد فيها قوله تعالى: (قالوا أضفاث أحلام، وما نحن بتأويل الأحلام بعالمين) يوسف (١٢ / ٤٤) وفي الحديث الصحيح أن النبي (ص) أتاه رجل فقال يا رسول الله رأيت كأن رأسي قطع وأنا أتبعه، فقال لا تتحدث بتلاعب الشيطان بك في المنام.راجع تعطير الأنام في تعبير المنام للنابلسي طبعة الحلبي (١ / ٤) (*)
* Madem ki rüyanın cinsi altında üç tür bulunmaktadır, o hâlde bir türü diğerinden ayırt etmek zarurîdir.* Ne var ki insanlardan —hatta ilim ve zühd sahibi şeyhlerden bile— bu gibi meselelerde dayanağını, meçhul bir şahıstan naklettiği bir hikâyeye bağlayanlar vardır. Nitekim, "Bana kardeşim Hızır, Hüseyin'in kabrinin falan yerde olduğunu anlattı" der. Oysa bilinmektedir ki —ki bunu başka bir yerde açıkladık— Hızır (a.s.) ölmüştür (1). Yahut bir kişi, "Ben Hızır'ım" dediğini görmüş veya rüyayı gören onun Hızır olduğunu zannetmiştir; bütün bunlar caiz değildir.* Kabirle ilgili olarak hoş bir koku duyulması, âdetin dışına çıkan bir hâdise veya benzeri bir durumun varlığına dair nakledilenlere gelince: Bu tür şeyler, kabrin kesin olarak belirlenmesine ve onun falan veya filan şahsa ait olduğuna delâlet etmez. Bilakis, eğer sabit olursa, bunun gösterebileceği en ileri şey, o kişinin sâlih olduğuna ve o kabrin sâlih bir zâta veya bir peygambere ait olduğuna delil olmasıdır (2).* Kaldı ki söz konusu koku, kabirle ilgisi olan bazı geçim ehli kimselerin ürettiği bir şey de olabilir. Zira bu, onlardan bazılarının yaptığı bir iştir. Nitekim bazı arkadaşlarımız bana şunu anlattı: Fırat nehri kıyısında iki kişi ortaya çıktı. Bunlardan birinin yanında bir kabir vardı; bu kabir, onu ziyaret eden ve sapıklık içinde ona adak adayanlardan para toplanan bir kabirdi. Diğeri ise, rüyasında gördüğünü iddia ederek Abdurrahman b. Avf'ın kabri olduğunu söylediği bir kabre yöneldi ve oraya, büyük bir koku yayılmasını sağlayacak türlü güzel kokular koydu.* Yine bana, Lübnan dağındaki Bikâ‘ bölgesinde bulunan ve Nûh (a.s.)'un kabri olduğu söylenen kabrin komşuları anlattı —ki bu kabir, yedinci [Hicrî] asrın ortalarında yakın zamanda ortaya çıkmıştı—, aslı şudur: Onlar bir kabirden koku duydular.
(1) Hızır (a.s.)'ın öldüğü, Kur'an-ı Kerîm'in kat'î nassı ile sabittir. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: "Biz senden önce hiçbir beşere ebedîlik vermedik." (el-Enbiyâ 21/34). Bu âyetin tefsiri için bk. el-Câmi‘ li-Ahkâmi'l-Kur'ân, XI, 283 (Dâru'l-Kütüb); Zâdü'l-Mesîr, V, 348; Muhtasaru İbn Kesîr, II, 507. Helâk olmuş fırkalardan bazıları Hızır'ın ölmediğini, onu gözle gördüklerini, onunla konuştuklarını ve kendisinin de onlarla konuştuğunu, şer‘î hükümlerin asıllarını ondan aldıklarını ve onun kendilerini itikadları konusunda rahatlattığını iddia ederler. Bütün bunlar şeytanî sapıklıklardır, ey aziz okuyucu! Bunlar üzerinde durma. Zira Hızır, herhangi bir beşer gibi ölmüştür ve o, her türlü fazl u fazîletin sahibi olan Resûlullah (s.a.v.)'den daha üstün değildir. O (s.a.v.), Hızır ve diğerlerinden önce ebedî kalmaya daha lâyıktır.
(2) Efendimiz Resûlullah (s.a.v.)'in kabri, üzerinde icmâ edilmiş olan tek nebevî kabirdir. Onun dışındaki peygamber kabirleri hakkında böyle bir icmâ mevcut değildir.
* فإذا كان جنس الرؤيا تحته أنواع ثلاثة، فلا بد من تمييز نوع منها من نوع.* ومن الناس - حتى من الشيوخ الذين لهم علم وزهد - من يجعل مستنده في مثل ذلك: حكاية يحكيها عن مجهول.حتى يقول: حدثنى أخي الخضر أن قبر الحسين بمكان كذا وكذا - ومن المعلوم الذي بيناه في غير هذا الموضع أن الخضر قد مات (١) - أو رأى شخصا يقول: إني الخضر، أو ظن الرائي أنه الخضر، إن كل ذلك لا يجوز.* وأما ما يذكر من وجود رائحة طيبة، أو خرق عادة أو نحو ذلك بتعلق بالقبر: فهذا لا يدل على تعينه، وأنه فلان أو فلان، بل غاية ما يدل عليه - إذا ثبت - أن ذلك دليلا على صلاحه، وأنه قبر رجل صالح أو نبي (٢) .* وقد تكون تلك الرائحة مما صنعه بعض المكتسبين من القبر، فإن هذا مما يفعله من هؤلاء، كما حدثني بعض أصحابنا: أنه ظهر بشاطئ الفرات رجلان، كان عند أحد هما قبر تجبي عليه أموال ممن يزوره وينذر له منالضلال، فعمد الآخر إلى قبر - زعم أنه رأى في المنام أنه قبر عبد الرحمن بن عوف - وجعل فيه من أنواع الطيب ما ظهرت له رائحة عظيمة.* وقد حدثني جيران القبر الذي بجبل لبنان بالبقاع - الذي يقال إنه قبر نوح - وكان قد ظهر قريبا في أثناء المائة السابعة، وأصله: أنهم شموا من قبر(١) والخضر عليه السلام قد مات بنص القرآن القطعي لقوله تعالى: وما جعلنا لبشر من قبلك الخلد) الأنبياء (٢١ / ٣٤) وأرجو أن تراجع تفسير هذه الآية في الجامع لأحكام القرآن (١١ / ٢٨٣) ط.دار الكتب، زاد المسير (٥ / ٣٤٨) ومختصر ابن كثير (٢ / ٥٠٧) .وتقول بعض الفرق الهالكة إن الخضر لم يمت وأنهم يرونه عيانا ويتحدثون إليه ويتحدث إليهم ويستمدون منه أصول التشريع ويطمئنهم على معتقداتهم، تلك كلها ضلالات شيطانية يا عزيزي القارئ فلا تتوقف عندها، لأن الخضر مات كأي بشر، وهو ليس أفضل من رسول الله (ص) وهو صاحب كل فضل وفضيلة وكان أولى بالخلود من الخضر وغيره.(٢) وقبر سيدنا رسول الله (ص) هو القبر النبوي الوحيد الذي اتفق عليه بالإجماع وما سواه من قبور الأنبياء لم يحصل عليه الإجماع مثله.(*)
Güzel bir koku duydular ve büyük kemikler buldular. Bunun üzerine: "Bu, cennet halkının yaratılışının büyüklüğüne delalet eder" dediler ve zanna dayanarak: "Bu Nûh'un kabridir" diye söylediler. O mevkide, o ölü ile aynı cinsten pek çok ölü vardı (1).* İşte bu Askalan meşhedi hakkında da bir grup: "Bu, havârilerden birinin veya Meryem oğlu Îsâ'nın diğer tâbilerinden birinin kabridir" demiştir.* Putperestlerin kabirleri yanında, ümmetimizden olan müminlerin kabirleri yanında bulunan türden şeyler bulunabilir. Hatta bir zâlim, zan ve tahminle onun Hüseyin'in kabri olduğunu iddia eder.* Kahire'de ilim ve din ile tanınmış meşhur şeyhlerden birisi hakkında ondan şöyle dediği nakledilmiştir: "O, bir hıristiyanın kabridir."* Aynı şekilde Şam'da, doğu tarafında, "Übey b. Kâ‘b'ın kabri" denilen bir meşhed vardır. Halbuki ehl-i ilm ittifak etmiştir ki Übey, Şam'a gelmemiş, ancak Medine'de vefat etmiştir. Bazı kimseler: "O, bir hıristiyanın kabridir" demektedirler, bu uzak ihtimal değildir. Zira yahudi ve hıristiyanlar, kabirleri ve meşhedleri tazimde (2) imamdırlar. Bu sebeple Nebî (s.a.v.) müttefekun aleyh hadiste şöyle buyurmuştur: "Allah yahudi ve hıristiyanlara lanet etsin; peygamberlerinin kabirlerini mescid edindiler." O, bunların yaptıklarının benzerinden sakındırmaktadır (3).
(1) Kısa bir süre önce gazete ve dergiler, çarpıcı bir ilmî keşif haberiyle karşımıza çıktı: Yûsuf es-Sıddîk (a.s.)'ın mumyasının bulunduğu iddiası. Medya, ilmî ve dinî hiçbir güçlü delile dayanmayan, hatta dosdoğru mantıktan dahi yoksun olan bu efsaneleri yaymaya başladı. Dedim ki: Lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh! Kur'an yirmi asırdır var ve biz hâlâ bu acı gerçeğin alay konusuyuz. İlimden, fıkıhtan, Kitap'tan veya Sünnet'ten hiçbir delil, kanıt veya senet olmaksızın her tarafta türeyip uçuşan hurafeler ve efsaneler.
(2) Şeyhülislâm İbn Teymiyye -Allah ona rahmet etsin ve bizi onunla kerem diyarında birleştirsin- onlarla alay ederek şöyle demektedir: "Onlar, kabirleri ve meşhedleri tazimde imamdırlar."
(3) Nitekim Âişe ve İbn Abbâs (r.anhümâ)'dan rivayet edildiğine göre, Resûlullah (s.a.v.) yüzünü açarak şöyle buyurmuştur: - "Allah'ın laneti yahudi ve hıristiyanların üzerine olsun; onlar peygamberlerinin kabirlerini mescid edindiler." Âişe dedi ki: "Onların yaptığının benzerinden sakındırmaktadır." Hadisi Buhârî (1/422, 6/386, 8/116), Müslim (2/67), Nesâî (1/115), Dârimî (1/326), Ahmed (1/218, 6/34) rivayet etmiştir.
(*)
رائحة طيبة ووجدوا عظاما كبيرة، فقالوا: هذه تدل على كبر خلق الجنة فقالوا - بطريق الظن - هذا قبر نوح، وكان بالبقعة موتى كثيرون من جنس ذلك الميت (١) .* وكذلك هذا المشهد العسقلاني قد ذكر طائفة: أنه قبر بعض الحواريين أو غيرهم من أتباع عيسى بن مريم.* وقد يوجد عند قبور الوثنيين أشياء من جنس ما يوجد عند قبور المؤمنين من أمتنا، بل يزعم الزاعم أنه قبر الحسين ظنا وتخرصا.* وكان من الشيوخ المشهورين بالعلم والدين بالقاهرة من ذكرو عنه أنهقال: هو قبر نصراني.* وكذلك بدمشق بالجانب الشرقي مشهد يقال: إنه قبر أبي كعب.وقد اتفق أهل العلم على أن أبيا لم يقدم دمشق، وإنما مات بالمدينة، فكان بعض الناس يقولون: إنه قبر نصراني، وهذا غير مستبعد.فإن اليهود والنصارى هم ائمة في (٢) تعظيم القبور والمشاهد، ولهذا قال النبي (ص) في الحديث المتفق عليه: (لعن الله اليهود والنصارى: اتخذوا قبور أنبيائهم مساجد، يحذر ما فعلوا) (٣) .(١) ومنذ فترة يسيرة طالعتنا الصحف والمجلات بخبر عن اكتشاف علمي صارخ وهو العثور على مومياء يوسف الصديق عليه الصلاة والسلام وأخذت وسائل الاعلام تروج لهذه الأساطير التي تفتقد الدليل العلمي والديني القوي الذي يوثقها بل وتفتقر الى المنطق السوي المستقيم، قلت: لا حول ولا قوة إلا بالله، في القرآن العشرين ولا زلنا موضع سخرية من الواقع الأليم، خرافات وأساتير تفرخ وتطير في كل ناحية من غير دليل أو برهان أو سند من علم أو فقه أو كتاب أو سنة.(٢) تأمل شيخ الاسلام ابن تيمية وهو يسخر منهم بقوله (هم الأئمة في تعظيم القبور والمشاهد) رحمه الله وجمعنا به في دار كرامته.(٣) فقد روى عن عائشة وابن عباس رضي الله عنهما انه صلى الله عليه وسلم كشفها عن وجهه وهو يقول: - (لعنة الله على اليهود والنصارى اتخذوا قبور أنبيائهم مساجد، تقول عائشة: يحذر مثل الذي صنعوا) والحديث رواه البخاري (١ / ٤٢٢) ، (٦ / ٣٨٦) و (٨ / ١١٦) ومسلم (٢ / ٦٧) والنسائي (١ / ١١٥) والدارمى (١ / ٣٢٦) وأحمد (١ / ٢١٨) و (٦ / ٣٤) .(*)
* Nitekim Sahîh-i Buhârî ve Sahîh-i Müslim'de rivayet olunduğuna göre, Resûlullah (s.a.v.)'e Ümmü Habîbe ile Ümmü Seleme (r.anhümâ), Habeşistan diyarında gördükleri bir kiliseyi ve onun güzelliğini ile içindeki tasvirleri anlatmışlar; bunun üzerine Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Şüphesiz onlar, içlerinde sâlih bir adam bulunduğu vakit, o ölünce kabrinin üzerine bir mescid bina ederler ve içinde o tasvirleri yaparlar. İşte onlar, kıyamet gününde Allah katında yaratılmışların en kötüleridir." Hristiyanlar ise kendi azizlerinin eserlerine/hatıralarına çokça hürmet gösterirler. Bu sebeple, Müslümanların hürmet ettiği kimselerden birinin kabri olduğu iddiasıyla, Müslümanların bazı câhillerini aldatıp onları da bu ta'zîmde kendilerine uydurmaya çalışmaları uzak bir ihtimal değildir.* Nasıl böyle olmasın? Zira onlar, Müslümanların birçok câhilini saptırmış, öyle ki bu cahiller çocuklarını vaftiz etme âdetini benimsemiş ve bunun çocuğa uzun ömür sağlayacağını iddia eder olmuşlardır (1). Hatta onları, hürmet gösterdikleri kilise ve havraları ziyaret etmeye sevk etmişler; öyle ki Müslümanların birçok câhili, Hristiyanların tazim ettiği yerlere adak adamaya başlamış; yine birçok câhilleri, Hristiyanların kiliselerini ziyaret eder, papaz ve rahiplerinden bereket dilemeye kalkışır olmuştur.* Kabirlere ve türbelere hürmet gösterenler, Hristiyanlara son derece benzemektedir. Nitekim Kahire'ye geldiğimde, bazı faziletli rahiplerden biri benimle bir araya geldi ve Mesih ile Hristiyanlık dini hakkında benimle münazara etti. Nihayet kendisine bu dinin bozukluğunu ortaya koydum ve ileri sürdüğü delillere cevap verdim. Daha sonra işittiğime göre o, Müslümanlara reddiye ve Muhammed (s.a.v.)'in nübüvvetini iptal maksadıyla bir kitap telif etmiş. Bazı Müslümanlar bu kitabı getirip bana okumaya başladılar ki, Hristiyanların delillerine cevap vereyim ve onların geçersizliğini açıklayayım (2).* Hristiyan'a hitaben söylediğim son sözlerden biri şuydu: "Siz müşriksiniz." (1) Ne büyük bir esefle söylenmelidir ki, Müslümanların câhilleri bu sapkınlıkları ve putperestlikleri benimseyerek farkında olmaksızın şirk dairesine girmekte; hatta Yahudi ve Hristiyanları, onların putperest âdetlerinde taklit eder hale gelmişlerdir.(2) Bu konuda Şeyhülislâm Ahmed b. Teymiyye (rahimehullah)'ın, Hristiyanların vehim ve yanlışlarını reddetmek, içinde bulundukları yalan ve sapkınlığı ortaya koymak üzere kaleme aldığı "el-Cevâbü's-Sahîh li-men Beddele Dîne'l-Mesîh" adlı eserine müracaat edilebilir.
* والنصارى أشد غلوا في ذلك من اليهود كما في الصحيحين: (أن النبي (ص) ذكرت له أم حبيبة وأم سلمة رضي الله عنهما كنيسة رأرض الحبشة، وذكرنا من حسنها وتصاوير فيها.فقال: إن أولئك إذا كان فيهم الرجل الصالح،فمات بنوا على قبره مسجدا، وصوروا فيه تلك التصاوير، أولئك شرار الخلق عند الله يوم القيامة) .* والنصارى كثيرا ما يعظمون آثار القديسين منهم.فلا يستعبد أنهم ألقوا إلى بعض جهال المسلمين أن هذا قبر بعض من يعظمه المسلمون، ليوافقوهم على تعظيمه.* كيف لا؟ وهم قد أضلوا كثيرا من جهال المسلمين حتى صاروا يعمدون أولادهم، ويزعمون أن ذلك يوجب طول العمر للولد (١) ، وحتى جعلوهم يزورون ما يعظمونه من الكنائس والبيع، حتى صار كثير من جهال المسلمين ينذرون للمواضع التي يعضمها النصارى كما قد صار كثير من جهالهم يزورون كنائس النصارى، ويلتمسون البركة من قسيسيهم ورها بينهم ونحوهم.* والذين يعظمون القبور والمشاهد: لهم شبه شديد بالنصارى، حتى إنه لما قدمت القاهرة اجتمع بي بعض فضلاء الرهبان، وناظرني في المسيح ودين النصارى، حتى بينت له فساد ذلك، وأجبته عما يدعيه من الحجة وبلغني بعد ذلك أنه صنف كتابا في الرد على المسلمين، وإبطال نبوة محمد (ص) ، وأحضره بعض المسلمين، وجعل يقرؤه علي لأجيب عن حجج النصارى وأبين فسادها (٢) .* وكان من أواخر ما خاطبت به النصراني: أن قلت له: أنتم مشركون(١) ومن دواعي الأسف الشديد أن جهال المسلمين يأخذون بهذه الضلالات والوثنيات فيدخلوا في نطاق الشرك وهو لا يشعرون، حتى أصبحوا يقلدون اليهود والنصارى في طقوسهم الوثنية.(٢) راجع كتاب (الجواب الصحيح لمن بدل دين المسيح) لشيخ الإسلام أحمد بن تيمية رحمه الله في الرد على أوهام وأغلاط النصارى وكشف ما هم فيه من زيف وضلال.(*)
Ve onların şirklerini, heykellere ve kabirlere yönelip onlara tapınma ve onlardan istimdat etme üzerinde olduklarını açıkladım. Bunun üzerine bana dedi ki: Biz onlara şirk koşmuyor ve onlara ibadet etmiyoruz; ancak onlarla tevessül ediyoruz, tıpkı Müslümanların sâlih bir zatın kabrine gelip de üzerindeki demir parmaklıklara ve benzeri şeylere tutunmaları gibi. Ben de ona dedim ki: Bu da şirktendir ve bu Müslümanlardan değildir, her ne kadar câhiller bunu yapsa da? Bunun üzerine o da bunun şirk olduğunu ikrar etti. Hatta bu meselede hazır bulunan bir papaz, bunu okuyunca: 'Evet, bu takdire göre biz müşrikiz' dedi. Nitekim bazı Hristiyanlar bazı Müslümanlara şöyle derlerdi: 'Bizim bir efendimiz ve bir hanımefendimiz var; sizin ise efendiniz Hüseyin ve hanımefendiniz Nefîse.' İşte Hristiyanlar, bid‘at ehlinden ve câhillerden olan Müslümanların, kendi dinlerine uygun düşen ve kendilerine benzeyen fiillerinden dolayı sevinirler; bunun güçlenmesini ve çoğalmasını severler. Ayrıca onlar, kendi râhiplerini Müslümanların âbidleri gibi, papazlarını da Müslümanların kadıları gibi kılmayı ve Müslümanlara benzemeyi severler. Zira onların akıllıları İslam dininin doğruluğunu inkâr etmez, bilakis: 'Bu Allah'a giden bir yoldur, bu da Allah'a giden bir yoldur' derler. Bu sebeple, onlardan Müslüman olan birçok münafığın İslam'ı açığa vurması kolaylaşır. Çünkü onun yanında Müslümanlar ve Hristiyanlar, Müslümanlar arasındaki mezhep mensupları gibidir; hatta milletleri mezhep olarak adlandırırlar. Oysa bilinmektedir ki hanefî, mâlikî, şâfiî ve hanbelî gibi mezhep mensuplarının dini birdir. Bunlardan her kim Allah'a ve Resûlüne gücü yettiğince itaat ederse, Müslümanların ittifakıyla mümin ve bahtiyardır. Hristiyanlar böyle bir millet anlayışına sahip olunca, birinin kendi milletinden diğerine geçişi, kişinin bir mezhepten diğerine geçişi gibi olur. Bu da insanların bir arzu veya
وبينت من شركهم ما عليه من العكوف على التماثيل والقبور وعبادتها، والاستغاثة بها.فقال لي: نحن ما نشرك بهم ونعبدهم: وإنما نتوسل بهم، كما يفعل المسلمون إذا جاءوا إلى قبر الرجل الصالح، فيتعلقون بالشباك الذي عليه ونحو ذلك.* فقلت له: وهذا أيضا من الشرك، وليس هذا من المسلمين، وإن فعله الجهال؟ فأقر أنه شرك، حتى إن قسيسا كان حاضرا في هذا المسألة، فلما قرأها قال: نعم، على هذا التقدير: نحن مشركون.* وكان بعض النصارى يقول لبعض المسلمين: لنا سيد وسيدة، ولكن سيد وسيدة، لنا السيد المسيح والسيدة المريم، ولكم السيد حسين والسيدة نفيسة.* فالنصارى يفرحون بما يفعله أهل البدع والجهل من المسلمين مما يوافق دينهم ويشابهونهم فيه، ويحبون أن يقوى ذلك ويكثر، ويحبون أن يجعلوا رهبانهم مثل عباد المسلمين وقسيسيهم مثل قضاة المسلمين، ويضاهؤون المسلمين، فإن عقلاءهم لا ينكرون صحة دين الإسلام، بل يقولون: هذا طريق إلى الله، وهذا طريق إلى الله.* ولهذا يسهل إظهار الإسلام على كثير من المنافقين الذين أسلموا منهم، فإن عنده: أن المسلمين والنصارى كأهل المذاهب من المسلمين، بل يسمون الملل مذاهب، ومعلوم أن أهل المذاهب - كالحنفية والمالكية والشافعية والحنبلية - دينهم واحد.وكل من عطاء الله ورسوله منهم بحسب وسعه كان مؤمنا سعيدا باتفاق المسلمين.* فإذا اعتقد النصارى مثل هذا من الملل يبقي انتقال أحدهم عن ملته كانتقال الإنسان من مذهب إلى مذهب.وهذا كثيرا ما يفعله الناس لرغبة أو